Κυριακή, 15 Δεκεμβρίου 2013

5 Films about diabetes ( 5 Ταινίες για το διαβήτη)

Συχνά, σκηνοθέτες χρησιμοποιούν την αρρώστια του διαβήτη ως εύρημα για να δώσουν ένταση και να προσθέσουν αγωνία για τον χαρακτήρα που πάσχει και τα στενά χρονικά όρια που πρέπει να αντιμετωπιστεί η κρίση του, να προκαλέσουν προβληματισμό πάνω στο θέμα της νόσου και του θανάτου και να δώσουν μια δραματική τροπή στην πλοκή της ταινίας.
Στην ταινία Steel Magnolias /1989  η Shelby (Julia Roberts)- ηρωίδα με διαβήτη- εμφανίζεται καλά ενταγμένη μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας-της γειτονιάς-της κοινότητας, να φροντίζει το διαβήτη της, που δεν θεωρείται από κανέναν μυστικό. Μόνο όταν παθαίνει μια έντονη υπογλυκαιμική κρίση σοκάρει τις πελάτισσες και φίλες της μητέρας της στο κομμωτήριο, όπου κάνει το χτένισμα του γάμου της. Τότε όλοι κατανοούν πόσο σοβαρό θέμα είναι ο διαβήτης. Η διαβητική Shelby θέλει μια φυσιολογική ζωή, παντρεύεται και μένει έγκυος, παίρνοντας την ευθύνη για τις επιλογές της. Όλοι γύρω της την αποτρέπουν από μια πιθανή εγκυμοσύνη (σύζυγος, οικογένεια, γιατροί). Λίγο καιρό μετά τη γέννηση του παιδιού της, επιδεινώνεται η διαβητική νεφροπάθεια, από την οποία πάσχει ως επιπλοκή του διαβήτη. Έτσι, η μητέρα της γίνεται δότης νεφρού για την κόρη της. Η μεταμόσχευση δεν πετυχαίνει, με αποτέλεσμα η διαβητική κοπέλα ενώ παίρνει αγκαλιά το μωρό της να καταρρεύσει, να πέσει σε κώμα και τελικά να πεθάνει. Η υποστήριξη της οικογένειας της διαβητικής φαίνεται να είναι δυνατή και υπαρκτή κάθε στιγμή της ζωής της. Η αποδοχή και το ενδιαφέρον από την κοινωνία μέσα στην οποία ζει είναι επίσης αμέριστη.

Στην ταινία Chocolat /2000 (Lasse Hallstrom) η ηρωίδα που ενσαρκώνει η Judi Dench είναι μια μεσήλικη διαβητική γυναίκα με διαβήτη τύπου 2. Δεν έχει κανένα υποστηρικτικό δίκτυο, η κόρη της δεν έχει καμία σχέση μαζί της και προσπαθεί να αποκαταστήσει μια καλή σχέση επικοινωνίας με τον έγγονό της. Ο λόγος που απομακρύνεται από όλους είναι ότι δεν αποδέχεται ότι είναι διαβητική και δεν ακολουθεί θεραπεία με ινσουλίνη. Επιπλοκές του διαβήτη είναι φανερές: επιθετικότητα, εξάντληση, απώλεια όρασης (διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή γλαύκωμα) και διαβητική νευροπάθεια στα πόδια που την αναγκάζει να μην μετακινείται. Ακόμα, έχει την συνήθεια να τρώει σοκολάτες (ενώ δεν παίρνει ινσουλίνη) και να σερβίρει υπέροχα full-fat γαλλικά φαγητά στο πάρτυ για τα γενέθλιά της. Τελικά, αφού βιώνει λίγες στιγμές χαράς και αποδοχής από τον περίγυρό της, βρίσκεται νεκρή από τον εγγονό της. Ακούγεται σαν τιμωρία για τη non-compliant συμπεριφορά της αξιαγάπητης γιαγιάς, n'est-ce pas?

Για να συνεχίσουμε με το θέμα της μη-συμμόρφωσης, της μη-αποδοχής του διαβήτη και της κατάλληλης και διαθέσιμης θεραπείας στους διαβητικούς τύπου 2, θα μιλήσω για την ταινία The Godfather Part 3/ 1990 (Francis Ford Coppola/ Al Paccino). Ο κεντρικός χαρακτήρας είναι ένας τυπικός άνθρωπος της σικελικής μαφίας. (Η καταγωγή του, όντως τον κάνει κληρονομικά επιρρεπή σε οικογενή διαβήτη, μια και τα ιταλικά νησιά του Νότου έχουν τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.) Σαν επιθετική προσωπικότητα τύπου Α, δεν διστάζει να δολοφονήσει ακόμα και μέλη της οικογένειας του, την οποία προστατεύει και θεωρεί ιερή. Όταν νιώθει τον κίνδυνο να χάσει την ζωή του και τελικά χάνει την κόρη του, ραγδαία επιδεινώνεται ο διαβήτης του, χάνει βάρος, χρειάζεται βοήθεια για να περπατήσει, αρχίζει αγωγή με ενέσεις ινσουλίνης. Η αγωνία και η απογοήτευση του, τελικά τον οδηγεί σε κατάθλιψη και απομόνωση από συγγενείς και οικογένεια. Τελικά, ο πάλαι ποτέ παντοδύναμος αλλά ανήθικος άντρας, οδηγείται από τις τύψεις του, σαν τιμωρία και θεία δίκη, στο να πεθάνει μόνος και αβοήθητος, παθαίνοντας εγκεφαλικό επεισόδιο, πέφτοντας και όντας αδύναμος να σταθεί.
Πάνω στο θέμα του διαβητικού ατόμου, ειδικά στο πόσο είναι αβοήθητο ή μπορεί να αντιμετωπίσει την καθημερινότητα και την πορεία της ζωής του, κάνοντας προσωπικές επιλογές, υπάρχει η ταινία The Panic Room /2002. Στο φιλμ, μητέρα και έφηβη κόρη (Kristen Stewart) είναι εγκλωβισμένες σε ασφαλές δωμάτιο του σπιτιού τους, κάτω από την απειλή ληστών. Η  έφηβη διαβητική παθαίνει υπογλυκαιμία και χρειάζεται άμεσα ένεση γλουκαγόνης. Τότε, δοκιμάζεται η ψυχραιμία των δύο πρωταγωνιστών, η καλή διαχείριση του επείγοντος χρόνου σε μια επικίνδυνη κρίση, η εξυπνάδα και  η έννοια commitment-to-survival, δηλαδή η επιμονή στο να κάνεις τα πάντα για να επιζήσεις, κάτι που όλοι οι διαβητικοί ξέρουμε καλά. Το έχουμε όλοι άλλωστε χρησιμοποιήσει ως τεχνική επιβίωσης, όταν πρέπει να κάνουμε ό, τι είναι απαραίτητο για να σταματήσουμε μια υπογλυκαιμία (φαγητό, υγρά ή ένεση γλουκαγόνης/συνθετικό γλυκογόνο), να πάρουμε άμεσα ινσουλίνη για να αποσοβήσουμε μια κατάσταση κετοξέωσης ή να ξεπεράσουμε μια ακραία στρεσογόνο κατάσταση: εκκρίνουμε αδρεναλίνη ως φυσική αντιμετώπιση του ανθρώπινου σώματος σε μια κατάσταση που απαιτεί αντίδραση fight-or-flight
Τέλος, θα αναφερθώ στην ταινία Bread and Roses/2000, όπου η σύντροφος και ο πρωταγωνιστής-διαβητικός Adrien Brody βρίσκονται αντιμέτωποι με την κατάσταση που επικρατεί στους χαμηλόμισθους καθαριστές στο Los Angeles της Αμερικής του 21ου αιώνα. Επειδή απεργούν, χάνουν τα δικαιώματα τους για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και υγεία. Βρίσκονται δηλαδή στο δίλημμα να δουλέψουν αδιαμαρτύρητα, χωρίς δικαιώματα ή να αφήσουν χωρίς φάρμακα τη οικογένεια τους. Κινηματογραφώντας σε μια κοινωνία που η αξία του χρήματος είναι πάνω από την αξία της ανθρώπινης ζωής, ο αριστερός Βρετανός σκηνοθέτης Ken Loach δείχνει με ξεκάθαρο τρόπο πως το τίμημα για την αξιοπρέπεια του διαβητικού, μερικές φορές είναι η ίδια του η ζωή...
Τελικά, μέσα από την αντιμετώπιση του φακού του σκηνοθέτη και την πένα του σεναριογράφου, βγαίνουν συμπεράσματα για την θέση της κοινωνίας και τη διάθεση της κοινής γνώμης απέναντι στο διαβήτη.  Είναι φανερό ότι ο διαβήτης είναι μια σοβαρή και απειλητική για τη ζωή κατάσταση, που πρέπει να αντιμετωπίζεται με θεραπεία για να ρυθμιστεί έγκαιρα. Δεν έχει νόημα να είναι μυστικό μόνο μιας οικογένειας, γιατί δεν αποτελεί πια στίγμα. Η κοινωνία νοιάζεται για το διαβητικό, που νοιάζεται για τη ζωή του. Είναι ευθύνη του ίδιου του διαβητικού και των ανθρώπων που έχει δίπλα του. Οι επιλογές, όμως, του κάθε διαβητικού για την ζωή του είναι προσωπικές και αξίζει να τις υποστηρίζουμε. Το υποστηρικτικό δίκτυο (γονείς, οικογένεια, αδέλφια, φίλοι, σύντροφος, παιδιά, εγγόνια) είναι αυτό που κάνει μεγάλη διαφορά στην καλή ρύθμιση, βοηθώντας στην καθημερινότητα του διαβητικού. Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση, τη διάγνωση, την ρύθμιση και την πορεία του διαβήτη. Η αποφυγή του στρες δεν είναι πάντοτε εφικτή, αλλά το στρες δεν είναι ποτέ επιθυμητό για τους διαβητικούς, γιατί μας απορυθμίζει άμεσα. Η ψυχολογία του διαβητικού πρέπει να είναι καλή, για να τον βοηθήσει να πετύχει στόχους που αφορούν την μακροζωία του και για να αντιμετωπίσει επιπλοκές. Οι επιπλοκές είναι ένα πολύ σοβαρό κομμάτι του διαβήτη, που απαιτεί έγκαιρη και συνεχή ενημέρωση για να μη γίνει απειλή. Η καλύτερη συνεργασία με γιατρό και νοσηλευτή βοηθάει πάντα. Η κάλυψη σε φάρμακα, αναλώσιμα για τη ρύθμιση, γιατρούς και τακτικές εξετάσεις είναι ανθρώπινο δικαίωμα μας. Τέλος, κάθε διαβητικός πετυχαίνει και μπορεί να ζήσει μια φυσιολογική ζωή, αρκεί να αποδεχτεί και να φροντίζει τον διαβήτη του.


Δεν υπάρχουν σχόλια: