Κυριακή, 7 Απριλίου 2013

Facts about Nutrition in Diabetes Treatment- Διαβήτης και Διατροφή: 10 σημεία που πρέπει να ξέρει κάθε διαβητικός



Πρόσφατα ολοκλήρωσα ένα πρόγραμμα σε MOOC (Massive Open Online Course), ώστε να επικαιροποιήσω όσα γνώριζα για την διατροφή και τον ρόλο που παίζει σε διάφορες ασθένειες. Το πρόγραμμα αφιέρωσε μια εβδομάδα στην ανάλυση όλων των δομικών στοιχείων των τροφών που απαρτίζουν την διατροφή μας (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπαρά, φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά) ενώ γινόταν αναφορά και σε αλκοόλ, συμπληρώματα διατροφής , προβιοτικές και πρεβιοτικές τροφές και γλυκαντικές ουσίες. Έπειτα, η καθηγήτρια, διαιτολόγος και εκπαιδεύτρια για το διαβήτη Katie Ferraro από το Πανεπιστήμιο  της Καλιφόρνια μίλησε για διάφορες δίαιτες και την σημασία τους (Μεσογειακή, DASH για πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου και υπέρταση). Επίσης, έγινε εκτενής επισκόπηση της διατροφής που πρέπει να ακολουθείται σε καρδιαγγειακά νοσήματα, για το διαβήτη, για τις διάφορες μορφές καρκίνου και έγινε αναφορά σχετικά με γαστρεντερικές διαταραχές, σύνδρομα, αλλεργίες και δυσανεξίες που απαιτούν ιδιαίτερη διατροφική αντιμετώπιση και προσοχή για τους ασθενείς, αφιερώνοντας μια εβδομάδα διαλέξεων για το κάθε θέμα. ¨Έτσι, μετά από έξι εβδομάδες, επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση διατροφής για διαβητικούς αφιερώνοντας 10 διαλέξεις, όπου κανείς μάθαινε βασικά σημεία που αφορούσαν τον ορισμό και τη διάγνωση του διαβήτη, την φυσική άσκηση και το βάρος του διαβητικού, το σχεδιασμό γευμάτων για διαβητικούς, την μέτρηση υδατανθράκων χρησιμοποιώντας διαδικτυακά προγράμματα και λίστες υποκατάστασης υδατανθράκων, βασικές πληροφορίες σχετικά με το γλυκαιμικό δείκτη και το γλυκαιμικό φορτίο κάθε τροφής, τον ρόλο των φυτικών ινών στον έλεγχο της γλυκόζης αίματος του διαβητικού, τα κυριότερα γλυκαντικά υποκατάστατα και τους μύθους, τις αλήθειες και τους περιορισμούς γύρω από την χρήση τους και την διατροφή στον διαβήτη κύησης. Επίσης, αφιερώθηκε μια εβδομάδα πάνω σε  θέματα που αφορούν παράλληλα πολλούς διαβητικούς: το μεταβολικό σύνδρομο, την παχυσαρκία, την παιδική παχυσαρκία, τις διατροφικές διαταραχές (νευρική ανορεξία, βουλιμία, υπερφαγία), το ρόλο της ζάχαρης στην εμφάνιση παχυσαρκίας, διαβήτη και καρκίνου και την βαριατρική (χειρουργική) απώλεια βάρους στη νοσογόνο παχυσαρκία.
Εξαιρετικά χρήσιμα είναι 10 σημεία που μας αφορούν για την καλύτερη ρύθμιση του διαβήτη μας:
  1. Οι υδατάνθρακες είναι η αμυλούχα τροφή (πατάτες, ρύζι, ζυμαρικά, δημητριακά, λαχανικά που περιέχουν άμυλο, γλυκά ) που μετριέται σε γραμμάρια και προσδιορίζει την δόση της ινσουλίνης ταχείας δράσης που γίνεται πριν από κάθε γεύμα. 15 γραμμάρια υδατανθράκων που καταναλώθηκαν χρειάζονται 1 μονάδα ινσουλίνης για να μεταβολιστούν σε γλυκόζη.
  2. Οι φυτικές ίνες που περιέχονται σε τροφές όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, τους ξηρούς καρπούς και τα όσπρια, πρέπει να αποτελούν καθημερινή προσθήκη  στη διατροφή του διαβητικού, γιατί βοηθάνε στην ομαλή διακύμανση της γλυκόζης στο αίμα. Οι φυτικές ίνες, που χωρίζονται σε υδατοδιαλυτές και αδιάλυτες, σχηματίζουν μια μάζα που μοιάζει με ζελέ (διαλυτές) και σε συνδυασμό με τις ινώδεις (αδιάλυτες)  φυτικές ίνες, επιμηκύνουν το χρόνο απορρόφησης των υδατανθράκων και σχηματίζουν το περιεχόμενο του εντέρου, συμπαρασύροντας βλαπτικά λιπαρά, ώστε να μην αποθηκεύονται πια ως λιπώδης ιστός. Με αυτούς τους 3 τρόπους συμβάλλει στην καλή πέψη,  στον αργό και σταθερό μεταβολισμό των υδατανθράκων και στον αποτελεσματικό μεταβολισμό των λιπαρών. Σε διαιτολόγιο 2000 θερμίδων, η κατανάλωση φυτικών ινών δεν πρέπει να ξεπερνά τα 28 γραμμάρια και να συνοδεύεται πάντα από άφθονο νερό, γιατί αλλιώς η υπερβολή προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές.
  3. Η κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής δεν ενθαρρύνεται γιατί δεν έχει διαπιστωθεί προστατευτική ή ευεργετική δράση σε σχέση με το διαβήτη. Ιδιαίτερα  τα αντιοξειδωτικά (βιταμίνες C, E , B-carotene) σε υψηλές δόσεις θα πρέπει να αποφεύγονται, και να προτιμώνται οι φυσικές τροφές (φρούτα, λαχανικά), που περιέχουν ιχνοστοιχεία σε φυσιολογικές δόσεις, μαζί με βιταμίνες και φυτικές ίνες.
  4. Τα κορεσμένα λιπαρά περιέχουν πολλές θερμίδες είναι ανθυγιεινά και πρέπει να καταναλώνονται μόνο 16 γραμμάρια την ημέρα. Τα τρανς λιπαρά  προκαλούν αύξηση της χοληστερίνης και των παραγόντων κινδύνου για καρδιακή νόσο (αθηρωμάτωση, θρόμβωση, παχυσαρκία, υπέρταση) και δεν πρέπει να είναι μέρος της καθημερινής διατροφής του διαβητικού.
  5. Χυμός vs Φρούτο. Είναι προτιμότερο για έναν διαβητικό να μην καταναλώνει χυμούς φρούτων αλλά τα ίδια τα φυσικά φρούτα. Ένας χυμός περιέχει πολλά φρούτα, όποτε είναι συμπυκνωμένη ενέργεια, που απαιτεί πολλές μονάδες ινσουλίνης. Οι χυμοί πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο στις υπογλυκαιμίες για γρήγορη άνοδο του σακχάρου.
  6. Η ζάχαρη και τα ενεργειακά ροφήματα είναι πλούσια σε μια μορφή σακχάρου που δεν μεταβολίζεται με την βοήθεια της ινσουλίνης. Όλες οι μορφές απλών υδατανθράκων παρέχουν άφθονη ενέργεια, που όταν δεν καταναλώνεται, αποθηκεύεται σε λίπος. Το λίπος οδηγεί σε παχυσαρκία, κίνδυνο για λιπώδη διήθηση του ήπατος και προβλήματα στην καρδιά και τα αγγεία. Γι’ αυτό δεν είναι κατάλληλη τροφή για διαβητικούς.
  7. Ένα άτομο με διαβήτη που αρρωσταίνει από μια ίωση, μια λοίμωξη ή φλεγμονή, εκκρίνει ορμόνες του στρες που ανεβάζουν το σάκχαρο. Δεν πρέπει να κάνει την καθημερινή του άσκηση. Πρέπει να μην σταματήσει να τρώει, έστω κι ελάχιστη ποσότητα υδατανθράκων. Επιβάλλεται να κάνει την ανάλογη ινσουλίνη. Επιβάλλεται να κάνει περισσότερες και πιο συχνές μετρήσεις. Επιβάλλεται να πίνει πολλά υγρά (σχεδόν 12 ποτήρια) γιατί κινδυνεύει από αφυδάτωση.  
  8. Το αλκοόλ δε απαγορεύεται αλλά υπάρχει περιορισμός σε 1 ποτό/ημέρα για τις γυναίκες και 2 ποτά/ ημέρα για τους άντρες. Η κατανάλωση αλκοόλ επάγει την απορρόφηση άλλων ιχνοστοιχείων, συστατικών που μπορεί να λείψουν από την διατροφή μας, ενώ η μπύρα πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί απότομες υπογλυκαιμίες και υπεργλυκαιμίες στους διαβητικούς.
  9. Σε μια υπογλυκαιμία (γλυκόζη αίματος: κάτω από 70mg γλυκόζης ανά dl) ακολουθούμε ως διατροφική οδηγία τον εμπειρικό κανόνα του 15. Μετά την στιγμιαία εξέταση με τον μετρητή, τρώμε 15 γραμμάρια υδατανθράκων (αντιστοιχούν σε μισό ποτήρι χυμό, μόνο), περιμένουμε 15 λεπτά και επαναλαμβάνουμε την μέτρηση. Αν συνεχίζει η γλυκόζη αίματος να είναι κάτω από 70 mg γλυκόζης, παίρνουμε ξανά 15 γραμμάρια υδατανθράκων και περιμένουμε άλλα 15 λεπτά. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουμε να φτάσει η γλυκόζη αίματος σε υπεργλυκαιμία (πάνω από 200mg), με συμπτώματα: δίψα, κόπωση επιθετικότητα, θολότητα στην όραση και ανεξέλεγκτη όρεξη. Έτσι επιτυγχάνεται καλύτερη ρύθμιση και όχι έντονες διακυμάνσεις γλυκόζη αίματος κατά την διάρκεια της ημέρας.
  10. Κάθε μόριο ζάχαρης αποτελείται από τρία μόρια (γλυκόζη, γαλακτόζη, φρουκτόζη). Η γαλακτόζη μεταβολίζεται αμέσως μετά την κατανάλωση της σε γλυκόζη και η γλυκόζη αποθηκεύεται ως γλυκογόνο, στα ηπατικά λιποκύτταρα,  είναι μια άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας, που μεταβολίζεται από την ινσουλίνη. Η ινσουλίνη έχει δύο δράσεις. Πρώτον: οδηγεί ενέργεια στα λιποκύτταρα, αυξάνοντας την ποσότητα της ενέργειας που αποθηκεύεται, δηλαδή την παχυσαρκία. Δεύτερον: μπλοκάρει το ερέθισμα-μήνυμα (λεπτίνη) στον εγκέφαλο που οδηγεί σε κορεσμό και επιβεβαιώνει την πληρότητα ενέργειας. Όμως η φρουκτόζη δεν μεταβολίζεται από την ινσουλίνη και όταν οι αποθήκες του γλυκογόνου στο ήπαρ είναι πλήρεις δεν μεταβολίζεται καθόλου, τείνει να αποθηκεύεται ως λίπος στα ηπατικά κύτταρα, προκαλώντας πρώτα αντίσταση στην ινσουλίνη και τελικά παχυσαρκία, υπερλιπιδαιμία, καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση, διαβήτη, άνοια και καρκίνο..

(Τα σημεία περιέχονται στις διαλέξεις της καθηγήτριας Katie Ferraro, στα πλαίσια του μαθήματος Nutrition for Health Promotion and Disease Prevention, MOOC offered by the University of California and Coursera. All rights reserved by the above mentioned.)  

Δεν υπάρχουν σχόλια: