Σάββατο, 11 Αυγούστου 2012

Differential diagnosis between depression and bipolar disorder- Διαφορική διάγνωση ανάμεσα σε κατάθλιψη και διαταραχή διπολικής μανιοκατάθλιψης

Διαφοροδιάγνωση είναι η προσπάθεια των θεραπευτών να διαχωρίσουν δύο ασθένειες, διαταραχές ή σύνδρομα (σύνολο συμπτωμάτων που δίνουν μια συγκεκριμένη κλινική εικόνα και συνήθως εμφανίζονται μαζί), ώστε μετά τη οριστική διάγνωση να ακολουθήσουν την κατάλληλη ενδεδειγμένη και αποτελεσματική θεραπεία. Πολλές φορές οι διαφορές είναι μηδαμινές και η διάγνωση γίνεται δύσκολη, άλλες φορές είναι απλώς θέμα χρόνου να εμφανιστούν όλα τα συμπτώματα, ώστε να γίνει με ασφάλεια η κατάλληλη διάγνωση. Έτσι αποφεύγονται λάθη στη θεραπευτική αγωγή ή μέθοδο, που κοστίζουν χρόνο και άγχος στον ασθενή, αλλά και υποτροπές που συμβαίνουν συχνά αν δεν έχει δοθεί η κατάλληλη θεραπεία. Γι' αυτό, ένας ειδικευμένος θεραπευτής έχει πάντα στο μυαλό του,το "εργαλείο" της διαφοροδιάγνωσης. Μετά την διάγνωση δηλαδή, χρησιμοποιεί τις ιατρικές του γνώσεις συνδυαστικά, και έπειτα αναλυτικά, ώστε να διαχωρίσει τις επιμέρους παραμέτρους και να εξειδικεύσει τη θεραπεία. (Παραδείγματα στο post που αφορά  την διαφοροδιάγνωση ανάμεσα στην δυσλεξία και την διαταραχή υπερκινητικότητας.)
 Πολλές φορές η ζωή ενός ασθενούς εξαρτάται στην κυριολεξία από την ταχύτητα που ο γιατρός θα επεξεργαστεί τις πληροφορίες που του δίνει ο ασθενής (σε συνδυασμό με τις κλινικές εξετάσεις και την άριστη γνώση πλήρους ιστορικού,) και την ικανότητα συνδυασμού ιατρικής γνώσης των συμπτωμάτων, για να ολοκληρωθεί ταχύτατα η διαφοροδιάγνωση. Αλλες φορές (σε ψυχικές παθήσεις) η χορήγηση μιας φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να αντεδείκνυται, αν δεν μπορέσει ο γιατρός να δει καθαρά ποιο είναι το πρόβλημα και προσπαθήσει να ανακουφίσει μόνο κάποια συμπτώματα επιφανειακά. "Η διαφορά είναι ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο", όπως επισημαίνει και ο Paulo Coelho, στο βιβλίο του "Η Βερόνικα θέλει να πεθάνει", με θέμα τη διαφοροδιάγνωση, την απόκρυψη της αλήθειας σε ασθενή, την παραπλάνηση και την χορήγηση λάθος φαρμακευτικής αγωγής.

Κατάθλιψη

·        Βαθιά ψυχική οδύνη
(συναισθήματα: θλίψη, απελπισία, τύψεις, έλλειψη ενδιαφέροντος και ικανοποίησης, ανία, βούλιαγμα «στη συμφορά», «σκοτεινό και αδιέξοδο μέλλον», επιθυμία θανάτου και αυτοκτονική συμπεριφορά, «θάνατος ως λύτρωση»)
·        Ψυχική αναστολή με επιβράδυνση ενεργειών και αβουλία
(συμπτώματα: αδράνεια που μπορεί να καταλήξει σε ακινησία για ώρες, αργή παραγωγή ιδεών, αργή λεκτική παραγωγή ως αλαλία,  ωχρότητα προσώπου, «μελαγχολικό ωμέγα», αναστολή βούλησης, αναστολή καθημερινής φροντίδας)
·        Διαταραχή των βιολογικών λειτουργιών: αυπνία, ανορεξία,
(συμπτώματα: άδειο κεφάλι, δυσφορία, κόπωση μέχρι εξάντλησης,, πόνοι στο θώρακα, πεπτικές διαταραχές, αυπνία, κρίσεις εφιδρώσεων, μειωμένη libido, πρωινή επιδείνωση συμπτωμάτων, βραδινή βελτίωση)

Μανιοκατάθλιψη


Διακρίνεται σε δύο φάσεις, της μανίας και της κατάθλιψης, που ακολουθούν η μία την άλλη, κάνοντας τον ασθενή ψυχικά ασταθή και επικίνδυνο.
·        Όλα τα συμπτώματα και τα συναισθήματα της κατάθλιψης συν τα ακόλουθα:
·        Εύθυμος και ομιλητικός ασθενής, σε διέγερση, με ακαταστασία προσωπικού χώρου και ατημέλητη ενδυμασία. Φωνές, υπερβολική οικειότητα, επίδειξη άνεσης, ειρωνεία, καυστικές παρατηρήσεις, αδυναμία συγκέντρωσης, δεν είναι δυνατό να μείνει κανείς ήσυχος.
·        Συναισθήματα: ανάλαφρος, ακούραστος, οξυμένες αισθήσεις, ευχάριστή ευφορία, αίσθηση οικειότητας απέναντι σε πρόσωπα και πράγματα, τίποτα δεν τον φοβίζει, ήχοι και χρώματα τον μαγεύουν.
·        Κάνει μεγαλεπίβολα σχέδια, και θεωρεί τον εαυτό του ικανό για τα πάντα.  Ξεκινά επιχειρηματικές δραστηριότητες μεγάλου ρίσκου, χωρίς σκέψη και ξοδεύει ασυλλόγιστα πολλά χρήματα, για να νιώσει την απόλαυση της πλούσιας ζωής.
·        Ευμετάβλητο συναίσθημα, ανυπόμονος, ευέξαπτος, οργή για κάθε μικρή δυσκολία. («από το γέλιο στο κλάμα», «από την ξεγνοιασιά στην αποθάρρυνση», «από την γενναιοδωρία στην κακοβουλη επιθετικότητα»
·        Αποχαλίνωση ενστίκτων: αδηφαγία, αυξημένη σεξουαλική επιθυμία, βωμολοχίες σε αντίθεση με τον συγκροτημένο χαρακτήρα του ασθενούς.
·        Ρισκάρει, ανεβαίνει σε κτίρια, απειλώντας ότι θα πηδήξει, παίρνει μέρος σε αγώνες ταχύτητας, ξεκινά καυγάδες για ασήμαντες αφορμές.
·        Διαταραχές σκέψης: Ασταθής, άγονη σκέψη που δεν οδηγεί πουθενά (ιδεοφυγή), φαντασία που τρέχει, αναμνήσεις  που εμφανίζονται από το πουθενά, άφθονος γραπτός λόγος με έλλειψη συνέχειας και συνοχής, αλλαγή από το ένα θέμα στο άλλο, έλλειψη κατεύθυνσης προς ένα στόχο και επιλογής σκέψεων.
·         Ιδέες μεγαλείου και θρησκευτικής ή ανθρωπιστικής αποστολής που συχνά ο ασθενής δεν πιστεύει και τελικά καταλήγει να ειρωνεύεται και να κατακρίνει (ψευδοπαραληρητική μυθοπλασία)  ή παραληρητική μανία (ψευδαισθήσεις που ξεκινούν από ιδέες με μυστικιστικό, θρησκευτικό περιεχόμενο).
·        Διαταραχές δραστηριότητας: Ψυχοκινητική ανησυχία,  ακατάπαυστο περπάτημα, χειρονομίες, ανακάτεμα αντικειμένων, φιλοπαίγμων  διάθεση (κλόουν), με τραγούδια, μιμήσεις, ανέκδοτα, πειράγματα, γελάει μόνος του.
·        Αισθήσεις: έντονη αϋπνία που δεν υπακούει σε υπνωτικά, πείνα, δίψα, εφιδρώσεις, σιελόρροια, ταχύς σφυγμός, απώλεια βάρους.

Ας μην ξεχνάμε ότι η υπερδραστηριότητα δεν είναι μόνο σύμπτωμα της διαταραχής υπερκινητικότητας, είναι και το κυρίαρχο σύμπτωμα της μανιοκατάθλιψης, κατά την φάση της μανίας.
Επίσης μπορεί να εμφανιστεί μελαγχολική διέγερση, όπου καταθλιπτικές ιδέες συνδυάζονται με υπερδραστηριότητα και ευερεθιστότητα. 

Συμπέρασμα 

Η κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί μόνη της ή μπορεί να είναι μέρος του δίπολου εμφάνισης συμπτωμάτων της μανιοκατάθλιψης.
Στην πρώτη περίπτωση η θεραπεία πρέπει να στοχεύει στην αντιμετώπιση του αυτοκτονικού ιδεασμού πρώτα, με έμφαση στην ενίσχυση της οδού δράσης της σεροτονίνης (με αναστολείς  μονοαμινοοξειδάσης,  που αυξάνουν τα επίπεδα σεροτονίνης).
Ψυχολογικά, πρέπει ο ασθενής να μάθει να αντιμετωπίζει τα συναισθήματα του, ενώ ο καθησυχασμός από το περιβάλλον δεν ωφελεί, γιατί οι προσπάθειες ενθάρρυνσης προκαλούν αντιδράσεις εκνευρισμού ή αποθάρρυνσης.

Ας μην παραβλέπουμε ποτέ την κατάθλιψη που είναι συγκαλυμμένη πίσω από σωματικές εκδηλώσεις (άλγη, καρδιοαναπνευστικά - πεπτικά συμπτώματα), όπου η συμπτωματική θεραπεία δεν έχει κανένα αποτέλεσμα, ενώ η φαρμακοθεραπεία με αντικαταθλιπτικά φέρνει την ίαση στον ασθενή!
 Επίσης, ας μην ξεχνάμε ότι επεισόδια κατάθλιψης μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διαδρομή των νόσων Addison και Cushing, ενώ οι παροδικές κρίσεις υπογλυκαιμίας (συμπτώματα υπερδιέγερσης, άρνησης, ευερεθιστότητας και μέθης) μπορεί να μοιάσουν με συμπτώματα μανίας,  της μανιοκατάθλιψης.
Το μόνο κοινό των δυο ψυχιατρικών διαταραχών είναι ότι οφείλονται σε χημική ανισορροπία του εγκεφάλου και όχι σε επιδράσεις του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης ή της οικογένειας.

Γενικά, η κατάθλιψη και οι μορφές της  έχουν μικρή γενετική προδιάθεση ενώ η μανιοκατάθλιψη έχει ισχυρή κληρονομική συνάφεια μέσα σε οικογένειες (X χρωμόσωμα, αδυναμία όρασης των χρωμάτων, ομάδα αίματος Xg(a).
Ειδικά για την μανιοκατάθλιψη, η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να καθυστερήσει, αν κατά την κρίση και τη επακόλουθη διάγνωση δεν έχουν εμφανιστεί όλα τα συμπτώματα και έτσι να κινδυνεύσει η ζωή του ασθενούς. Παράδειγμα: αν η πρώτη κρίση μιας  μανιοκατάθλιψης είναι καταθλιπτική και δοθούν τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, μπορεί να προκληθεί μια απίστευτη κρίση μανίας με απρόβλεπτα αποτελέσματα (τάσεις φυγής, ανεξέλεγκτη, ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, καυγάδες, απώλεια χρημάτων).
Η θεραπεία για την μανιοκατάθλιψη είναι άλατα λιθίου (που όμως έχουν πολλές παρενέργειες).

Βιβλιογραφική πηγή: Εγχειρίδιο Ψυχιατρικής Ενηλίκων (Lemperiere-Feline) υπεύθυνος έκδοσης: Π. Σακελαρόπουλος (εκδ. Παπαζήση)

Δεν υπάρχουν σχόλια: