Σάββατο, 14 Ιουλίου 2012

Διατροφή και διαβήτης- Diabulimia

Η σωστή διατροφή στον διαβήτη έχει την ίδια  σημασία με την τακτική μέτρηση της γλυκόζης στο αίμα, τη χορήγηση ινσουλίνης στην σωστή δοσολογία και την άσκηση. Πολλοί παράγοντες μπορούν να απορυθμίσουν μια σωστή ρύθμιση, το φαγητό όμως είναι το "καύσιμο" του οργανισμού, η πηγή ενέργειας, που με την βοήθεια της ινσουλίνης, μας θρέφει και μας δίνει την δυνατότητα για μια φυσιολογική ζωή. Είναι όμως και η μεταβλητή εκείνη που προκαλεί άγχος στον διαβητικό, που μετράει τα ισοδύναμα υδατανθράκων και σύμφωνα με την προσωπική του ευαισθησία στην ινσουλίνη  και την μέτρηση γλυκόζης πρέπει να υπολογίσει πόσες μονάδες ινσουλίνης θα κάνει στον εαυτό του. Γι' αυτό ο διαβητικός μερικές φορές ζει μια σχέση "αγάπης- μίσους" με την τροφή του, που μπορεί να εξηγηθεί μόνο μέσα την σχέση του με το σώμα του, τον διαβήτη και τα "high and low" του, τις οδηγίες και τις συμβουλές του γιατρού του και τις αντιλήψεις της οικογένειας του για την αξία του φαγητού. Όταν υπάρχει πρόβλημα με το φαγητό, αναπτύσσεται ύπουλα μια διατροφική διαταραχή που λέγεται διαβουλιμία, και μπορεί να σκοτώσει.
Όταν ένας διαβητικός πιέζεται φορτικά από τον γιατρό του για καλύτερο έλεγχο, ενώ ο γιατρός του θεωρεί ότι ο διαβητικός δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει και δεν έχει την δύναμη να πειθαρχήσει στα δεδομένα της αρρώστιας του, ο διαβητικός βλέπει το φαγητό όχι σαν κάτι που πρέπει να απολαμβάνει αλλά σαν κάτι που πρέπει να προσέχει και να ελέγχει συνεχώς. Όταν μέσα από την οικογένεια του, έχει μάθει από την παιδική ηλικία ότι δεν πρέπει  να τρώει ο,τι και οι άλλοι, χωρίς να εκπαιδευτεί σε εναλλακτικές γευστικές επιλογές, νιώθει έντονα το στίγμα της διαφορετικότητας και βλέπει το φαγητό όχι σαν επιθυμητή απόλαυση αλλά σαν ένα απεχθές και αηδιαστικό "καθήκον", για να κάνει ινσουλίνη. Όταν υποκύπτει στα πρότυπα της κοινωνίας για λεπτά σώματα με οποιοδήποτε κόστος (με στέρηση φαγητού, χρήση ουσιών, χειρουργικές επεμβάσεις), χάνει τον νοητικό έλεγχο στο σώμα του και προσπαθώντας να τον ξαναβρεί, βάζει σε δοκιμασία την υγεία του. Στερείται τροφής ή υπερκαταναλώνει τροφή, με επιθυμία να ελέγξει το μόνο πράγμα που ορίζει ουσιαστικά: το σώμα του.

"Quod me nutrit, me destruit..."

 "Αυτό που με τρέφει, με καταστρέφει..." Η εντύπωση ότι το φαγητό είναι δηλητήριο, είναι μαι ψυχολογική αντίληψη βαθιά ριζωμένη στο νου των ανθρώπων που η σχέση τους με το φαγητό είναι καταστροφική. Όμως, ποια είναι η σχέση του διαβητικού, που δέχεται έλεγχο θερμίδων και καταγράφει κάθε γραμμάριο υδατάνθρακα που καταναλώνει, με την ψυχαναγκαστική κατανάλωση φαγητού;
 Όταν ο διαβητικός, κατά την διάρκεια μιας βουλιμικής κρίσης καταναλώσει μεγάλη ποσότητα φαγητού,συχνά το κάνει αδιαφορώντας για την μεγάλη δόση ινσουλίνης, που θα πρέπει να επακολουθήσει. Αποτέλεσμα είναι να ανεβαίνει η γλυκόζη αίματος σε επίπεδα υπεργλυκαιμίας και αν μείνει έτσι  για πολύ χρόνο (γιατί ο διαβητικός παραβλέπει ηθελημένα τη δυσφορία που νιώθει ή νομίζει ότι μπορεί να την ανακουφίσει κάνοντας εμετό), να φτάσει μέχρι την κετοξέωση. Αυτό συμβαίνει σε διαβητικούς που μέσα από την κατάθλιψη και την βουλιμία τους, αδιαφορούν για την αυτοφροντίδα του διαβήτη τους. Δεν κάνουν ινσουλίνη ή κάνουν λίγες μονάδες μόνο, κάνουν εμετούς, τρώνε πολύ και χάνουν βάρος. Η άλλη όψη του νομίσματος, που έχει να κάνει με την απώλεια βάρους χρησιμοποιώντας τον διαβήτη, είναι το να μην παίρνει ένας διαβητικός τροφή και να κάνει ελάχιστες μονάδες ινσουλίνης, με αποτέλεσμα να χάνει βάρος, γιατί βρίσκεται σε κατάσταση λιμοκτονίας, που τελικά οδηγεί στην κετοξέωση. Οι βλάβες που επισυμβαίνουν, περιλαμβάνουν νεφρική ανεπάρκεια και καρδιακές αρρυθμίες. 
Επομένως, η διαβουλιμία είναι μια πολύ σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή που μπορεί να βάλει σε κίνδυνο τη ζωή του διαβητικού. Χρειάζεται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία σε ότι αφορά την ψυχολογική σχέση του διαβητικού με το φαγητό. Απαιτεί αλλαγή της εικόνας σώματος και των μοντέλων συμμόρφωσης σε οδηγίες και κοινωνικά πρότυπα. Απαιτεί επίσης αλλαγή  της νοοτροπίας της οικογένειας και πλήρη στήριξη ενός ασθενούς, που πάσχει τόσο σωματικά όσο και ψυχικά, μετά την εγκατάσταση της διαβουλιμίας. 
Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πάντα θα ισχύει :
"quod me non interficitme fortiorem facit ...", πως "ό,τι δεν με σκοτώνει, με κάνει πιο δυνατό..."

Δευτέρα, 9 Ιουλίου 2012

ΤΥΠΟΙ ΔΙΑΒΗΤΗ: ΤΥΠΟΣ1

Ο διαβήτης είναι η αρρώστια μου. Είναι μια ασθένεια του ενδοκρινολογικού συστήματος, που προκαλείται από την καταστροφή των β΄ ινσουλινοπαραγωγών κυττάρων του παγκρέατος  από τον ίδιο μου τον οργανισμό. Ξεκίνησε απότομα, με αυτήν την αυτοάνοση διαδικασία, και είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη ανεπάρκεια του σώματός μου σε ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι  μια ορμόνη του ενδοκρινολογικού συστήματος, που συμμετέχει στον μεταβολισμό της γλυκόζης από την τροφή στο αίμα και διευκολύνει την επακόλουθη εισαγωγή της στα κύτταρα όλου του οργανισμού, για χρήση. Χωρίς την ινσουλίνη που διευκολύνει τη χρήση της γλυκόζης από τα κύτταρα, ο οργανισμός μου δεν θα είχε «καύσιμο» για να λειτουργήσει και θα λιμοκτονούσε, με τα κύτταρα πεινασμένα. Η ειρωνεία είναι ότι την ίδια στιγμή, η γλυκόζη, που βρίσκεται σε περίσσεια, «λιμνάζει» στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας  αύξηση των κετόνων στο αίμα και τα ούρα. Κετόνες είναι τα υποπροιόντα της ατελούς καύσης (μεταβολισμού) της γλυκόζης. Η αύξηση της γλυκόζης και το αποτέλεσμά της, η συνεπακόλουθη αύξηση των κετόνων, έχουν ως αποτέλεσμα βλάβες στα νεφρά και στα αγγεία, τόσο έντονες που προκαλούν κετοξέωση (DKA) και διαβητικό κώμα, μέσα σε λίγες ώρες.  Γι αυτό, ως θεραπεία, ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ η χορήγηση ινσουλίνης, μέσω ενέσεων ή αντλίας, πολλές φορές την ημέρα, πριν από κάθε γεύμα. Για να παραμείνει ένας διαβητικός στη ζωή.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της κετοξέωσης είναι 
  1. δύσπνοια, 
  2. εμετοί, 
  3. ζαλάδα,  
  4. διπλωπία, 
  5. αδυναμία, 
  6. απώλεια όρεξης,  
  7. δίψα, 
  8. «φρουτώδης» αναπνοή, 
  9. εξάντληση, 
  10. ψυχική σύγχυση και κώμα.

Τα συμπτώματα μιας υπογλυκαιμικής κρίσης είναι 
  1. ιδρώτας, 
  2. τρέμουλο, 
  3. δυσκολία στη συγκέντρωση, 
  4. επιθετικότητα, 
  5. έντονη πείνα, 
  6. υπνηλία, 
  7. σπασμοί και κώμα.

Τα συμπτώματα της υπεργλυκαιμίας είναι 
  1. πονοκέφαλος, 
  2. διπλωπία, 
  3. δίψα, 
  4. ευερεθιστότητα, 
  5. κούραση, που αν δεν αντιμετωπιστούν  οδηγούν σε κετοξέωση.


Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με απλή εξέταση αίματος, συγκεκριμένα με την εξέταση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης στο αίμα (HbA1c). Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι ένα συστατικό του αίματος (όπου το μόριο του οξυγόνου δεσμεύει γλυκόζη) και δείχνει το μέσο ποσό γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος τις τελευταίες 90 ημέρες (τόσο χρειάζεται για το αίμα να ανανεωθεί πληρως).
Επίσης διάγνωση μπορεί να γίνει μετά από τυχαία μέτρηση γλυκόζης νηστείας από επιτραπέζιο μετρητή γλυκόζης σε τριχοειδικό αίμα (δάχτυλα) που θα δείξει πάνω από 125 mg/dl.  
Ακολουθεί η εξέταση καμπύλης ανοχής γλυκόζης, για επιβεβαίωση. Σε αυτή την εξέταση δίνεται μια ποσότητα γλυκόζης από στόματος και γίνεται απλή εξέταση σε δείγμα αίματος σε τακτά χρονικά διαστήματα, μέσα σε διάστημα 2 ωρών. Τα αποτελέσματα απεικονίζονται σε ένα γράφημα, που δείχνει τόσο την άνοδο και πτώση των ποσών της γλυκόζης στο αίμα όσο και τα επίπεδα ινσουλίνης. Τυχόν ανωμαλίες στην ομαλή καμπύλη δείχνουν αδυναμία του οργανισμού να ανταπεξέλθει στις ανάγκες έκκρισης ινσουλίνης και να μειώσει την γλυκόζη και έτσι τοποθετούν τον ασθενή σε προ-διαβητικό στάδιο, στάδιο ανοχής στην γλυκόζη ή διαβήτη.

Διαφοροδιάγνωση- εξετάσεις

Επίσης για την καλύτερη διαφοροδιάγνωση των τύπων του διαβήτη 
  • τύπου 1= αυτοάνοσος,
  • τύπου 1.5= μονογονιδιακής κληρονομικότητας, μεταβολικό σύνδρομο, 
  • τύπου 2= κληρονομικός, αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικό σύνδρομο

υπάρχουν ειδικά τεστ αντισωμάτων που δείχνουν αν ο ασθενής έχει anti-GAD  αντισώματα, δηλαδή κάνει αντίσταση στην ινσουλίνη, όταν αυτή υπάρχει σε επαρκείς ποσότητες στον οργανισμό του.
Ακόμα υπάρχει η εξέταση για το c-πεπτίδιο. Το c-πεπτίδιο εκκρίνεται από τον οργανισμό σε ίση ποσότητα με την ινσουλίνη. Έτσι, αν είναι ανύπαρκτο, ο οργανισμός 
  • έχει πάψει να παράγει ινσουλίνη (με αυτοάνοση καταστροφή των κυττάρων- τύπος 1), 
  • παράγει ακόμα σε μικρές ποσότητες (τύπου 1.5) 
  • παράγει ινσουλίνη αλλά δεν την διαχειρίζεται σωστά (τύπου 2)




Για περισσότερες πληροφορίες για  την ινσουλίνη,διαβάστε το άρθρο του καθηγητή Κωνσταντίνου Ευσταθίου και του αναπληρωτή καθηγητή Θανάση Βαλαβανίδη από το Τμήμα Χημείας του πανεπιστημίου Αθηνών: http://www.chem.uoa.gr/chemicals/chem_insulin.htm