Δευτέρα, 5 Μαρτίου 2012

Άσκηση και Διαβήτης- Diabetes and Exercise



Το άρθρο αυτό ήταν δημοσιευμένο για ενημέρωση των διαβητικών, σχετικά με το τι πρέπει να προσέχει κανείς όταν ασκείται, σε σχέση με την ινσουλίνη, το φαγητό, τα αποδεκτά επίπεδα γλυκοζης, την αποφυγή της υπογλυκαιμίας, την αναερόβια και την αερόβια άσκηση.

"Η άσκηση μπορεί να διακριθεί σε δύο είδη: αναερόβια και αερόβια. Οι αναερόβιες δραστηριότητες χαρακτηρίζονται από υψηλότερη ένταση μυϊκού έργου (για παράδειγμα, σπριντ, άρση βαρών, χόκεϊ). Οι αερόβιες δραστηριότητες συνδέονται με χαμηλότερη ένταση μυϊκού έργου (για παράδειγμα, τρέξιμο, ποδηλασία, κωπηλασία, κολύμβηση και άλλα αθλήματα αντοχής). Πολλές αερόβιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν σύντομες εξάρσεις αναερόβιας δραστηριότητας (όπως το ποδόσφαιρο και το μπέιζμπολ). Οι αναερόβιες συνθήκες διαρκούν πολύ λίγο (ορισμένες φορές μονάχα δευτερόλεπτα), αλλά μπορούν να αυξήσουν δραματικά το επίπεδο σακχάρου στο αίμα, λόγω της απελευθέρωσης των ορμονών αδρεναλίνη και γλυκαγόνη. Η αύξηση της γλυκόζης στο αίμα συνήθως είναι παροδική, διαρκώντας 30-60 λεπτά, και μπορεί να την ακολουθήσει υπογλυκαιμία κατά τις ώρες μετά το τέλος της άσκησης. Οι αερόβιες δραστηριότητες έχουν την τάση να ελαττώνουν το σάκχαρο του αίματος τόσο κατά τη διάρκεια της άσκησης (συνήθως μεταξύ 20-60 λεπτών μετά την έναρξη), όσο και μετά από αυτήν.
Είναι σκόπιμο να επιτυγχάνετε μια τιμή σακχάρου αίματος της τάξης τουλάχιστον των 120 mg/dl (6,7 mmol/l), αν όχι υψηλότερη, πριν από την έναρξη της άσκησης, ώστε να αποφεύγετε την υπογλυκαιμία. Μπορεί να χρειαστείτε επανειλημμένες μετρήσεις, με διάλειμμα περίπου 30 λεπτών ανάμεσά τους, για να προσδιορίσετε αν το σάκχαρό στο αίμα σας ανεβαίνει ή πέφτει πριν από την έναρξη της άσκησης. Αν το επίπεδο σακχάρου είναι <90 mg/dl (5 mmol/l), χωρίς ανοδική τάση, και η δραστηριότητα είναι κυρίως αερόβια, υπάρχει υψηλός κίνδυνος υπογλυκαιμίας κατά την άσκηση. Αν είχατε στο παρελθόν υπογλυκαιμικό επεισόδιο πριν από την άσκηση (ακόμη και κατά την προηγούμενη νύχτα), μπορεί να διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο υπογλυκαιμίας κατά τη σωματική σας δραστηριότητα. Αν ασκείστε εντός 2 ωρών πριν από γεύμα, συνήθως θα χρειάζεται να ελαττώσετε τη δόση bolus κατά 30-50%. Για παρατεταμένη άσκηση (90 και πλέον λεπτών), ενδεχομένως να απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη μείωση.

Σε μια μελέτη, σκιέρ ανώμαλου δρόμου με διαβήτη τύπου 1 μπόρεσαν να αντέξουν για πολλές ώρες, όταν μείωσαν την προγευματική δόση κατά 80%, ενώ, αν η δόση μειωνόταν κατά 50%, άντεχαν μόλις 90 λεπτά. Κάποιοι διαπιστώνουν ότι η μείωση της προγευματικής ινσουλίνης μπορεί αρχικά να προκαλέσει αύξηση της γλυκόζης στο αίμα τους, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά την απόδοσή τους. Σε τέτοια περίπτωση, είναι πιθανόν προτιμότερο για καλύτερη απόδοση να βασιστεί κανείς σε πρόσθετη πρόσληψη υδατανθράκων, παρά σε μείωση της δόσης. Αν γυμνάζετε τους μύες των ποδιών, η ένεση ινσουλίνης στο μηρό θα έχει γρηγορότερη απορρόφηση στον υποδόριο ιστό (κάτι που ισχύει ακόμη περισσότερο για την ινσουλίνη βραχείας δράσης παρά για την ταχείας δράσης). Αν η ένεση ινσουλίνης γίνει αρκετά βαθιά ώστε να εισέλθει στον μυ, θα απορροφηθεί πολύ γρηγορότερα και θα διατρέχετε κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Έχει σημασία να θυμάστε ότι από μόνη της η άσκηση δεν θα ελαττώσει καθόλου τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να συνοδεύεται από ινσουλίνη.

Η γλυκόζη από την αιματική ροή απαιτεί ινσουλίνη για να περάσει στα μυϊκά κύτταρα. Ο ρυθμός πρόσληψης της γλυκόζης στους μύες ενός ενήλικα κυμαίνεται στα 8-12 g την ώρα κατά την άσκηση συνήθους έντασης, ενώ υπερδιπλασιάζεται όταν η άσκηση είναι έντονη. Τα επίπεδα των ορμονών αδρεναλίνη, γλυκαγόνη και κορτιζόλη αυξάνονται κατά τη σωματική άσκηση. Η γλυκόζη απελευθερώνεται από τις ηπατικές αποθήκες και στο ήπαρ παράγεται νέα γλυκόζη από πρωτεΐνες. Αν το ήπαρ δεν ήταν σε θέση να αυξήσει την παραγωγή γλυκόζης, το επίπεδό της στο αίμα θα έπεφτε περίπου κατά 2 mg/dl (0,1 mmol/l) το λεπτό στη διάρκεια της άσκησης, οδηγώντας σύντομα σε υπογλυκαιμία. Το υψηλό επίπεδο ινσουλίνης στο αίμα αντισταθμίζει την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, το οποίο, με τη σειρά του, αυξάνει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Στους μη διαβητικούς, κατά την άσκηση, η τιμή της ινσουλίνης στο αίμα σημειώνει πτώση.

Καθώς τα αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ λιγοστεύουν κατά τη διάρκεια της άσκησης, αυξάνεται σοβαρά ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας για διάστημα πολλών ωρών μετά το τέλος της. Οι μύες θα έχουν αυξημένη ευαισθησία στην ινσουλίνη για τουλάχιστον άλλες 8-10 ώρες, ορισμένες φορές ακόμη και μέχρι ένα 24ωρο μετά την ολοκλήρωση της άσκησης. Αυτό συνεπάγεται ότι έπειτα από έντονη σωματική δραστηριότητα υπάρχει πιθανότητα νυχτερινής υπογλυκαιμίας. Αν βρεθείτε σε τέτοια κατάσταση, θα πρέπει να ξεκινήσετε την προσπάθεια αναπλήρωσης των αποθεμάτων γλυκογόνου στο ήπαρ και τους μύες, τρώγοντας κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της άσκησης. Υπολογίστε ότι χρειάζεστε επιπρόσθετη ποσότητα 10-15 g (1/3-1/2 της ουγκιάς) υδατανθράκων (15-30 g ή 1/2-1 ουγκιά ανά ενήλικα), για κάθε 30 λεπτά άσκησης μετά τα πρώτα 30, ή περίπου 1 g γλυκόζης/kg σωματικού βάρους την ώρα. Ίσως αποδειχθεί χρήσιμο να πειραματιστείτε με διαφορετικές ποσότητες υδατανθράκων κατά τη διάρκεια, για παράδειγμα, ενός αγώνα ποδοσφαίρου και, όταν βρείτε την κατάλληλη ποσότητα, να τρώτε σταθερά την ίδια ποσότητα όποτε παίζετε. Αν το παιχνίδι ξεκινήσει εντός μίας ώρας από την ένεσή σας, η πρόσληψη ινσουλίνης θα είναι αυξημένη και πιθανόν να χρειαστεί να αυξήσετε ξανά την πρόσληψη υδατανθράκων σας ή να μειώσετε τη δόση ινσουλίνης. Να θυμάστε ότι έπειτα από έντονη σωματική προσπάθεια απαιτούνται περισσότερα από ένα γεύματα, για να αναπληρώσετε τα αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ και τους μύες. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και με ένα καλό γεύμα μετά το παιχνίδι, μπορείτε ακόμη να πάθετε υπογλυκαιμία αργότερα μέσα στην ημέρα ή το βράδυ, αφού τα αποθέματα γλυκογόνου δεν πρόλαβαν να αναπληρωθούν εντελώς.
Αν αθλείστε και πρωί και απόγευμα, πιο πιθανό είναι να έχετε προβλήματα υπογλυκαιμίας κατά την απογευματινή άσκηση, για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Η υπογλυκαιμία μπορεί να εξουδετερωθεί με την κατάλληλη μείωση των προγευματικών δόσεων, όταν χορηγείται θεραπεία πολλαπλών ενέσεων με ινσουλίνη ταχείας δράσης ή αντλίες. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι, εφόσον αθλείστε όλο το απόγευμα, ενδέχεται να χρειαστεί να μεγαλώσετε την ποσότητα του βραδινού σας σνακ. Αυτό μπορεί κάλλιστα να σας το θυμίσει η πείνα σας! Πάντως, ακόμη κι αν φάτε περισσότερο, μπορεί και πάλι να νιώσετε ότι έχετε λιγότερη ανάγκη για ινσουλίνη και να χρειαστεί να ελαττώσετε τη δόση στο βραδινό σας σνακ κατά 1-2 μονάδες. Παρ’ όλα αυτά, μην την ελαττώσετε υπερβολικά, επειδή η ινσουλίνη είναι απαραίτητη στο ήπαρ για την αναπλήρωση των αποθεμάτων γλυκογόνου. Αν έχετε προβλήματα υπογλυκαιμίας παρά τη μειωμένη δόση, θα πρέπει να καταναλώνετε περισσότερους υδατάνθρακες.

Συνήθως, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προξενήσει ιδιαίτερα προβλήματα, καθώς το αλκοόλ παρεμποδίζει τη φυσική αντίδραση του σώματος στην υπογλυκαιμία. Αν ξεχάσετε να μειώσετε τη δόση ινσουλίνης πριν από τον ύπνο ή να φάτε ένα παραπάνω σνακ πριν ξαπλώσετε, μπορεί να προκύψει λιποθυμικό επεισόδιο ή κρίση υπογλυκαιμίας.
Αν καταβάλλετε έντονη σωματική προσπάθεια για ολόκληρη μέρα, μπορεί να χρειαστεί να ελαττώσετε σημαντικά τις δόσεις της ινσουλίνης σας (συχνά κατά 20% – μερικές φορές ακόμη και 50%). Θα χρειαστείτε πρόσθετη ενέργεια, γλυκόζη και υγρά σε τακτά διαστήματα (γύρω στα 40 g υδατανθράκων ανά ώρα). Όταν ασχολείστε με παρατεταμένη σωματική εργασία (για πολλές ώρες), είναι σκόπιμο να προσπαθήσετε να αυξήσετε τη διάρκεια της δραστηριότητας σταδιακά, δηλαδή κατά 1-2 ώρες την ημέρα. Πιθανόν να πρέπει να ελαττώσετε σημαντικά το βασικό ρυθμό σας. Ίσως χρειαστείτε συχνότερη χορήγηση ινσουλίνης βραχείας ή ταχείας δράσης (κάθε δεύτερη με τέταρτη ώρα), καθώς και πρόσθετη ενέργεια με τη μορφή υδατανθράκων ταχείας απορρόφησης. Κατά τη διάρκεια της άσκησης ελέγχετε τακτικά τη γλυκόζη του αίματος και τις κετόνες (στο αίμα ή τα ούρα). Η ανεπαρκής πρόσληψη υδατανθράκων σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ και μεγάλη μείωση των δόσεων ινσουλίνης δημιουργεί κίνδυνο κετοξέωσης. Ιδανικά, οι κετόνες πρέπει επίσης να παρακολουθούνται και κατά τη φάση αποθεραπείας."

http://www.lifescan.co.uk/type-one/article/fitness/avoiding-hypoglycaemia 

Δεν υπάρχουν σχόλια: