Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2011

Ο Άγιος Δημήτριος του "μη με ξεχάσεις"

Μου έδωσε την εντύπωση πως «πρέπει». Περίεργο, τα «πρέπει» δεν σήμαιναν ποτέ τίποτα στην ζωή του. «Να είμαστε ανάμεσα σε άλλους, μέσα στην κοινωνία». Κι έτσι πήγα μαζί του. Προχώρησε κουρασμένος. Νόμιζα ότι έφταιγε απλά το ότι ο δρόμος ήταν ανήφορος. Όμως, πάντα δεν είναι; Ξεχνούσα ότι πάντα έπαιρνε τον δύσκολο μακρύ δρόμο.
Πλησιάσαμε αργά, σπρώχνωντας ανάμεσα στο πλήθος. Δεν μιλούσε, δεν σχολίαζε όπως πάντα. Έτσι άρχισα να σχολιάζω εγώ. Για τους μετανάστες, που είχαν κατακλύσει την περιοχή μας, που πουλούσαν εικόνες, με νέον φωτάκια να αναβοσβήνουν, κιτς καθολικά είδωλα, που προσφέρονταν από μουσουλμάνους πακιστανούς. Για ασιάτες που δεν πίστευαν σε κανέναν θεό και πουλούσαν γυναικεία εσώρουχα και φόρμες και τζην, λες και ήταν στο παζάρι της λαικής. Για μοναχές που έφερναν έσοδα στην επαρχιώτικη μονή τους, πουλώντας το Χριστό με μορφή κεριού στις ευσεβείς συνταξιούχες και γεροντοκόρες θεούσες συνομίληκες τους, που έμεναν στην Αθήνα, και ζητούσαν οδηγίες για το προσκύνημα-τάμα τον άλλο μήνα, στο μοναστήρι του «Καθαρού Αέρα». Είπα: πουλάμε την πίστη μας ή ξεπουλάμε τον εαυτό μας; Εκείνος σιωπηλός. Δεν είχε την δύναμη να πει δυο κουβέντες για την κοινωνική παθογένεια της λαθρομετανάστευσης, ούτε για το ξεπούλημα της ψυχής…Τα άσχημα προμηνύματα, διαίσθησης γυναικείας, συννέφιασαν τον ουρανό μου. Ήξερα και τον άφησα μόνο του. Να προχωρά βήμα βήμα στον ανήφορο. Τότε ήταν η κρίσιμη στιγμή για να δεχτεί βοήθεια. Δεν ζήτησε, δεν δέχτηκε ποτέ. Όχι γιατί ήταν άντρας. Αλλά γιατί αν σωριαζόταν στα χέρια μου, δεν θα μπορούσα να τον κουβαλήσω σπίτι μας.
Το πανηγυράκι συνεχιζόταν στο περίβολο. Έξω ακούγονταν δυνατά ηπειρώτικα, από την καντίνα με τα σουβλάκια. Και από τον πάγκο με τα φτηνιάρικα Cd, ακούγεται η επιτυχία του νέου κρητικού οργανοπαίχτη Ψαροκόκκαλου. Κάποιοι χοροπηδούσαν ήδη με τις χοντρές κοιλιές τους στον αέρα, μερακλωμένοι από τις κερασμένες ρακές. Η ανυπόφορη τσίκνα των δήθεν θυσιών, μου ‘φερε αναγούλα. Προσπεράσα τη χαρά των μεθυσμένων υποκριτών, που έψαχναν ευκαιρία να πιουν για να ξεχάσουν την τελειωμένη ζωή τους.
Εκείνος είχε ήδη φύγει. Ζήτησε καταφύγιο μέσα στο ναό και μου είπε: κάθισε. Μέσα στην ησυχία, δεν μιλούσε κανείς μας. Πολλή ώρα σιωπή, κατανυκτική καλόδεχτη επικοινωνία χωρίς λόγια. Μου είπε: μη μιλάς. Και μετά, χωρίς να με κοιτάει: μη με ξεχάσεις. Μετά σηκώθηκε και βγήκε έξω. Στο κομφούζιο της ζωής, στο φαντάζιο της βαβούρας των ημιευτυχισμένων ανθρώπων του ώπα.
Ζαλίστηκε, κλονίστηκε αλλά δεν έπεσε. Προχώρησε ως τις βυζαντινές εικόνες, μια από αυτές την πήρε μαζί του τελικά, μαζί με την «Κώμη Της Βερενίκης», το βιβλίο που δεν πρόλαβε να διαβάσει. Αυτό που αγόρασε για μένα ήταν μια μικρή τέτρακτυς. Την έκρυψε μέσα στην φούχτα του, άνοιξε τη δική μου, την φώλιασε μέσα και μου είπε: «να το φοράς».
Μετά ξεκίνησε το δρόμο του γυρισμού. Λίγα βήματα, σταματούσε, η δύσπνοια, ξεκινούσε, ο βήχας. Άρχισε να παραπαίει, κοντά στην μικρή πλατεία. Πιάστηκε από τον τοίχο ενός εγκαταλελειμένου νεοκλασικού των Αμπελοκήπων. Άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Εγώ περπατούσα πίσω του πια. Άπλωσε το χέρι: πρέπει να με πας σπίτι. Δεν πρόλαβα. Άρχισε έναν παροξυσμικό βήχα που άφησε αίμα στην παλάμη του. Το δικό του προσωπικό πνευμονικό οίδημα, αυτό που περίμενε πάντα. Μου είπε: πάμε τώρα. Φτάσαμε δίπλα, στο σπίτι μας, σφιχτά αγκαλιασμένοι, στηρίζοντας ο ένας τις τραγικές ανασφάλειες του άλλου. Δε τον ξαναείδα ποτέ έτσι.
 Έφυγε δέκα μέρες μετά, σχεδόν είκοσι χρόνια πριν. Μην ανησυχείς, ψυχή μου, εγώ δεν ξεχνάω..

Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2011

Η αυτοεκτίμηση του εφήβου με διαβήτη- Self- esteem of the adolescent with diabetes

Ο έφηβος με διαβήτη έχει να αντιμετωπίσει ένα εσωτερικό βιολογικό περιβάλλον που παρουσιάζει σταθερές διακυμάνσεις,  ένα μεταβαλλόμενο επίσης ψυχολογικό χώρο εντός του, εξαιτίας της εφηβείας, και στην εποχή μας, ένα συχνά ανακατατασσόμενο εξωτερικό περιβάλλον. Θα έλεγε λοιπόν κανείς ότι η ψυχική του ισορροπία είναι επισφαλής. Ας εξετάσουμε λοιπόν αυτή την υπόθεση και ας δούμε πόσο δικαιολογημένη είναι.
Ο διαβήτης είναι μια ασθένεια με μεγάλες απαιτήσεις για θεραπεία και αυτοέλεγχο. Προβλήματα παρουσιάζονται από την έλλειψη πειθαρχίας ως προς το είδος της τροφής και το ωράριο του φαγητού, τις ενέσεις ινσουλίνης και τον έλεγχο της γλυκόζης. Ο φόβος του θανάτου και των επιπλοκών του διαβήτη παραμονεύει πάντα, μεγεθύνεται από την φαντασία του παιδιού και καλλιεργείται από το ιατρικό προσωπικό και τους γονείς. Μεγάλη επίδραση στον έλεγχο του διαβήτη έχουν το οικογενειακό περιβάλλον και οι προσωπικότητες των γονιών.
Με αυτές τις προϋποθέσεις, τα διαβητικά παιδιά φτάνουν στην εφηβεία για να αντιμετωπίσουν αυτή τη φάση της ανάπτυξης της αυτονομίας και της ταυτότητας του ατόμου.
…..Ο καθηγητής D. Milrod γράφει ότι η επιθυμητή εικόνα του εαυτού και το ιδανικό εγώ ρυθμίζουν την αυτοεκτίμηση, η οποία ανυψώνεται όταν πλησιάζουμε επιθυμητές αξίες και χαμηλώνει όταν αποτυγχάνουμε. Όταν πλησιάζει κανείς την επιθυμητή εικόνα του εαυτού, δημιουργείται ένα αίσθημα υπερηφάνειας πολύ προσωπικό. Όταν δεν μπορεί να ζήσει κανείς ώστε να πλησιάσει αυτή την επιθυμητή εικόνα εαυτού, καταλαμβάνεται από αισθήματα ντροπής, κατωτερότητας και ταπείνωσης.
…Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι πιο συχνές διαταραχές που παρουσιάζουν οι έφηβοι με διαβήτη είναι η κατάθλιψη και το άγχος….Η κλινική εμπειρία  μας δείχνει ότι τα παιδιά και οι έφηβοι με διαβήτη έχουν μειωμένη αυτοεκτίμηση, η οποία σχετίζεται με την επιθυμητή εικόνα του εαυτού, την οποία δεν μπορούν να πλησιάσουν, γιατί οι αναπαραστάσεις του εαυτού, με τις παραμορφώσεις που έχουν υποστεί, απέχουν πολύ από την επιθυμητή εικόνα. Το χάσμα αυτό προκαλεί ντροπή και η ντροπή είναι ένα αίσθημα στο οποίο αναφέρονται συχνά οι έφηβοι με διαβήτη. Γι αυτό και η ύπαρξη του διαβήτη κρατιέται μυστική από περισσότερο από το 50% των εφήβων που εξετάσαμε.
…Είναι προφανές ότι η εικόνα του εαυτού στην εφηβεία είναι μια σχετική έννοια, η οποία επηρεάζεται από την ένταση της διαφοράς του ατόμου από το κοινωνικό περιβάλλον. Μια 16χρονη λέει ότι φοβάται τον οίκτο των φίλων ή φοβάται μήπως πουν κάτι και τη πειράξουν, αναφερόμενη στην ναρκισσιστική πληγή η οποία θα προκληθεί.
…Επίσης η φυσική ελκυστικότητα συσχετίζεται θετικά μα την αυτοεκτίμηση του ατόμου. Αρκετοί έφηβοι με διαβήτη αισθάνονται άσχημα για το σώμα τους, παρατηρώντας τη λιποδυστροφία που αναπτύσσεται στα σημεία της ένεσης. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά με διαβήτη έχουν αλλοιωμένη την εικόνα του σωματικού εγώ. Όχι μόνο η ελκυστικότητα αλλά και η αποτελεσματικότητα του (οι φυσικές ικανότητες, δηλαδή) συνδέονται με την έννοια της αυτοεκτίμησης. Και παρόλο που υπάρχουν πρωταθλητές με διαβήτη, πολλά παιδιά φοβούνται το αίσθημα ζάλης και αδυναμίας που φέρνει η υπογλυκαιμία. Αυτή η αίσθηση του διαφορετικού και η ντροπή για το σώμα έχει ως αποτέλεσμα αρκετές φορές την απόσυρση του εφήβου. ¨ένα αγόρι δήλωσε «απογοητεύτηκα όταν άκουσα στο σεμινάριο ότι οι άντρες μεταφέρουν γενετικά το διαβήτη.» Μια 17χρονη συμπληρώνει ότι θα κρατήσει μυστικό από το αγόρι της ότι έχει διαβήτη.
….Γενικά η εικόνα του εαυτού βελτιώνεται καθώς μπαίνει κανείς στο τέλος της εφηβείας. Ο έφηβος προσαρμόζεται περισσότερο στο σώμα του, χωρίς αυτό να σημαίνει το ότι το έχει αποδεχτεί. Μετά τα 17 με 20 χρόνια αρχίζει η αποδοχή της ασθένειας, η αποδοχή του σώματος δηλαδή, το οποίο δεν είναι τέλειο στη λειτουργία του, αλλά παρ’όλα αυτά έχει αρκετές ικανότητες. Όταν συνεχίζεται ο κακός μεταβολικός έλεγχος, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει αποδοχή της ασθένειας, δηλαδή του πάσχοντος σώματος.
…Κατά την ψυχοθεραπεία, ο διαβητικός έφηβος με κακό μεταβολικό έλεγχο θα βοηθηθεί να πενθήσει τη χαμένη τελειότητα  του σώματος. Θα εκφράσει  το φόβο της απόρριψης από τους γονείς που τους απογοήτευσε με την εμφάνιση του διαβήτη, καθώς και το θυμό του προς τους γονείς, οι οποίοι μπορεί να τον απορρίψουν εξαιτίας του διαβήτη ή της ανυπακοής του ως προς τη φροντίδα του διαβήτη. Ο 20χρονος Νίκος, μέσω της έκφρασης αυτών των συναισθημάτων πένθους και της αποδοχής από το θεραπευτή, είπε κάποια στιγμή κατά τη θεραπεία: «Έμαθα να δέχομαι τα πράγματα όπως έρχονται.»

Παρόμοια λόγια με του Νίκου εξέφρασε και η Άννα, 19 χρόνων, φοιτήτρια, η οποία όντας σε κατάθλιψη έκανε απόπειρες αυτοκτονίας, άλλοτε παίρνοντας υπερβολική δόση ινσουλίνης και άλλοτε μην παίρνοντας ινσουλίνη, με συνέπεια τη μεταφορά της σε κώμα στο νοσοκομείο. Είπε η Άννα, αφού μπόρεσε να πενθήσει, εκφράζοντας τη λύπη, το θυμό, τους φόβους και την ντροπή της, «Κατάλαβα ότι αυτό το σώμα είναι το μόνο που διαθέτω και πρέπει να το προσέχω»
Θα συνοψίσω λέγοντας ότι παρόλο που υπάρχουν υγιείς περιοχές στην αυτοεκτίμηση του εφήβου με διαβήτη, η αυτοεκτίμηση και επομένως η ψυχική του ισορροπία του είναι σε κίνδυνο, από την ντροπή που νιώθει για το σώμα του. Αυτή ακριβώς η ντροπή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί, γιατί αλλιώς μπορεί να γίνει «ο αναστολέας του συνεχούς ενδιαφέροντος για τη ζωή και την απόλαυσή της».

 Μάγδα Λιακοπούλου (ψυχίατρος στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία»)
Κείμενο: Ο έφηβος με σακχαρώδη διαβήτη (σελ.201), από το βιβλίο: Εφηβεία: Ένα Μεταβατικό Στάδιο (εκδ.Καστανιώτη)



Self- esteem of the adolescent with diabetes

The adolescent with diabetes has to face an internal biological environment that presents constant fluctuations. Also, faces a changing psychological enviroment within the self, and because of puberty and age, a  raridly changing external environment. So one could say that mental balance is precarious. But let's consider this and let's see how it is justified.
Diabetes is a disease with high demands for treatment and self-control. Problems posed by the lack of discipline in diet and meal time, insulin injections and glucose control. While the fear of death and complications of diabetes lurks, everything is magnified by the child's imagination and nurtured by the medical staff and parents. A significant role on diabetes control plays family environment and parents' personalities.
With these conditions, diabetic children reach puberty and face difficulties during this stage of development of autonomy and individual identity.

Prof. D. Milrod writes that the desired self-image and ideal ego, regulate self-esteem, which rises when approaching desired values ​​and lowers when we fail. When you approach the desired self-image, you are creating a very personal sense of pride. When one can't come close to meeting that desired self image, he probably lives through feelings of shame, inferiority and humiliation. The literature suggests ... that the most common disorders that teens with diabetes present, are depression and anxiety .... Clinical experience suggests that children and adolescents with diabetes have lower self-esteem, which is associated with the desired self-image, which they feel they can not approach, because the representations of self (and the deformation suffered), are far from the desired image. This gap causes embarrassment and shame and these are feelings teens with diabetes often refer to. Hence, existence of diabetes is kept secret by more than 50% of adolescents examined.
It is obvious ... that the self-image in adolescence is a relative concept, which is influenced by the intensity of difference between the individual and his social environment. A 16 year old says she fears the pitty of her friends and she' s, also, afraid that they would use her diabetes to tease her about it, referring to the narcissistic wound that will occur....The physical attractiveness is positively correlated with the self-esteem of the individual. Many teens with diabetes feel bad about their bodies, as they observe that lipodystrophy is developed in the injection sites. Studies show that children with diabetes have altered body- image. Not only the attractiveness but also efficacy of the body (physical abilities, that is) are associated with the concept of self-esteem. And although there are champions that have diabetes, many children are afraid of the feeling of dizziness and weakness that hypoglycemia brings. This sense of diversity and shame for their body has, several times, resulted to withdrawal of the teenager. A boy said: "I was disappointed when I heard  that men are carrying the "diabetes gene"." A 17 year old added that she was determined to keep her diabetes a secret from her boyfriend.Generally .... the self-image improves as one gets at the end of puberty. The teen becomes more adjusted to his body image, but this doesn't mean that he has accepted it. At 17 to 20 years of age, he begins to accept the disease, and then begins the acceptance of his body, which is not perfect in operation, but nonetheless has several abilities. When bad metabolic control continues, it means that there is no acceptance of the disease, the body that is sick.


During psychotherapy ... the diabetic teenager with bad metabolic control can be helped to mourn for the lost perfection of his body. He will have the opportunity to express the fear of rejection by his parents, who are disappointed by diabetes, and his anger towards his parents, who may reject him, because of diabetes or his lack of discipline to diabetes care. The 20 year old Nick, through the expression of these feelings of mourning and his acceptance by the therapist, said during treatment: "I learned to accept things as they come."
Anna, a 19 year old student, said similar words as they were expressed by Nikos. While having depression, made several suicide attempts, (sometimes by taking an overdose of insulin, sometimes by not taking any insulin at all), and so she was transfered into a hospital, while in a coma. Said Anna, having been able to mourn, to express the sadness, anger, fear and shame, "I realized that this is the only body I have and so I have to care about it"I will summarize by saying that although there are areas in healthy self-esteem of adolescents with diabetes, self esteem and therefore the mental equilibrium is in danger, because of the shame he feels about his body. It is this shame that should be addressed as a feeling, otherwise it can become "the inhibitor of continuing interest for life and its pleasures."

 
Magda Liakopoulou (psychiatrist at Children's Hospital "Aghia Sophia")Text: The adolescent with diabetes mellitus (sel.201), from the book: Adolescence: A Transitional Stage (Kastaniotis publications)