Comorbidity in chronic illness- Συνοσηρότητα σε χρόνιες ασθένειες.

Παρατηρώντας, κατά την διάρκεια του χρόνου, ασθενείς που βιώνουν μια χρόνια ασθένεια,  επιβεβαιώνω καθημερινά την ύπαρξη κι άλλων συμπτωμάτων και ιατρικών ασθενειών στον ίδιο άνθρωπο. Η έννοια της συνοσηρότητας (comorbidity-1. ) αναφέρεται σε ασθενείς που εκτός από την αρχική ασθένεια, παρουσιάζουν και άλλες ασθένειες, που είναι ουσιαστικά ανεξάρτητες από την αρχική.

'Ετσι, γνωρίζω άτομα με  μαθησιακές νευροαναπτυξιακές δυσκολίες (6) (δυσλεξία, Σύνδρομο Υπερκινητικότητας) που έχουν και διάφορες αλλεργίες ή άσθμα ( geschwind-galaburda (8) Geschwind-Galaburda's Theory)  (7) κι άτομα με Σύνδρομο Υπερκινητικότητας και Ελλειμματικής Προσοχής (ADHD) που έχουν ταυτόχρονα και Σύνδρομο Tourette (4). 

Γνωρίζω ασθενείς με καρκίνο του μαστού, που δεν έχουν το γονίδιο BRCA (συχνά ενδεικτικό του γενετικού, κληρονομικού οικογενούς καρκίνου) αλλά το γονίδιο ΑΤΜ, (5) που προδιαθέτει για λέμφωμα, λευχαιμία και καρκίνο του μαστού και προκαλεί αταξία- τηλεαγγειεκτασία στους φορείς του, και συνεπώς δεν μπορούν να πάρουν την ίδια θεραπεία με τους άλλους ασθενείς, γιατί είναι εξαιρετικά επιρρεπείς στην ακτινοβολία, που τους κάνει ουσιαστικά κακό. 

Γνωρίζω ασθενείς με  αυτοάνοσο διαβήτη Τ1 που πάσχουν επίσης από άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως θυρεοειδίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, που συνυπάρχουν και πρέπει πάντα να ελέγχονται και να συνεκτιμώνται. Επίσης γνωρίζω διαβητικούς με κατάθλιψη (2) και διαβητικούς με διατροφικές διαταραχές (3.). Ο διαβήτης ακόμα σχετίζεται με συνοσηρότητα που αφορά τις επιπλοκές του (διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (11), διαβητική νεφροπάθεια (12), γαστροπάρεση (13)) 

Πολύ γνωστή και χωρίς να της έχει δοθεί η απαιτούμενη σημασία είναι η συνοσηρότητα του διαβήτη τύπου 2 (κληρονομικού) με το μεταβολικό σύνδρομο (9)και τα συμπτώματά του (αντίσταση στην ινσουλίνη (10) και καρδιοπάθεια).  Σε ότι αφορά τους καρδιοπαθείς, υπάρχει συχνά συνοσηρότητα με κατάθλιψη, σεξουαλική δυσλειτουργία και αρθρίτιδα. 

Γνωρίζω επίσης άτομα που έζησαν με τη διάγνωση της μανιοκατάθλιψης (κρίσεις μανίας και τάσεις αυτοκτονίας) και αντιμετώπισαν επίσης υποθυρεοειδισμό, παχυσαρκία, νεφροπάθεια και άποιο διαβήτη που προκλήθηκε από την φαρμακευτική τους αγωγή (λίθιο (14)). 

Τέλος γνωρίζω και ανθρώπους που έπασχαν από Πολλαπλή Ενδοκρινική Νεοπλασία (ΜΕΝ 1- ΜΕΝ 2α/2β) και είχαν για χρόνια συμπτώματα από το γαστρεντερολογικό και το ενδοκρινικό σύστημα. Οι άνθρωποι αυτοί υπέφεραν από γενετικό νόσημα που κληρονομείται από έναν μόνο γονέα, στον οποίο λείπει ένα ογκοκατασταλτικό γονίδιο. Γι'αυτό και εμφανίζουν όγκους σε παραθυροειδείς αδένες, πάγκρεας, υπόφυση. θυρεοειδή αδένα και επινεφρίδια. Οι όγκοι αυτοί στους αδένες, αν είναι καλοήθεις υπερλειτουργούν παράγοντας μεγάλες ποσότητες ορμονών, που αρρωσταίνουν σοβαρά των ασθενή, με αποτέλεσμα να πάσχει από καρδιοπάθεια ή και διαβήτη. Αν είναι καρκινικοί, κάνουν επίμονες μεταστάσεις, πολύ γρήγορα, με μεγάλη συχνότητα σε διάφορα όργανα, προκαλώντας  το θάνατο. Δυστυχώς, οικογένειες με ενδοκρινοπάθειες (που μοιάζουν με μεμονωμένα περιστατικά συνδρόμου Marfan, διαβήτη ή θυροειδοπάθειας) πάσχουν από κάποια μορφή του ΜΕΝ συνδρόμου.(15)

Η συνοσηρότητα έχει διάφορες παραμέτρους: κοινωνικές, οικονομικές, οικογενειακές, ψυχολογικές. Άνθρωποι που επιζούν μια ζωή, παλεύοντας με ένα χρόνιο νόσημα, τελικά βρίσκονται να αντιμετωπίζουν και μια δεύτερη ή τρίτη ασθένεια. Το κόστος των ασθενειών και των επιπλοκών είναι πολύ μεγάλο. Η επιβάρυνση της οικογένειας είναι σημαντική, γιατί ενώ πρέπει να αντιμετωπίσει την πρακτική πλευρά της επιβίωσης και των ιατρικών εξόδων,  πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει το ψυχικό βάρος της κληρονομικότητας της ασθένειας και την ψυχολογική στήριξη του ασθενούς. Ακόμα υπάρχει και το κοινωνικό στίγμα που περιθωριοποιεί τον ασθενή που αντιμετωπίζει ασθένειες την μια μετά την άλλη και είναι άρρωστος σε όλη του τη ζωή. Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένας τρόπος να μειωθούν οι συνέπειες και το βάρος που υπάρχει στις πλάτες αυτών των ανθρώπων, εκτός ίσως από την ενημέρωση και τις πολύ πρόσφατες γενετικές μελέτες και έρευνες. Τίποτα όμως δεν μπορεί να δώσει την υγεία πίσω σε όσους πάσχουν από πολλές ασθένειες. Μόνο η θέληση για ζωή μπορεί να δώσει νόημα στην χαμένη και επιβαρυμένη τους υγεία. Ας ευχηθούμε όλοι η Ανάσταση να σημαίνει όχι μόνο έλλειψη θανάτου αλλά και ελπίδα για ζωή, έγκαιρη διάγνωση και ευκαιρία για ίαση σε όλα τα ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν! 

Ιστότοποι παραπομπής:

1.  http://en.wikipedia.org/wiki/Comorbidity
2. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18954592
3.  http://tde.sagepub.com/content/38/4/537.abstract
4. http://www.help4adhd.org/en/treatment/coexisting/WWK5A
5. http://ghr.nlm.nih.gov/gene/ATM
6. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20721770
7. The McManus-Bryden thesis on Geschwind-Galaburda's Theory:   http://www.ucl.ac.uk/medical-education/reprints/1991PsychBull-GeschwindTheory.pdf
8. http://sweetlife-gr.blogspot.gr/2012/02/geschwind-galaburda.html
9. http://sweetlife-gr.blogspot.gr/2012/08/blog-post_6.html
10. http://sweetlife-gr.blogspot.gr/2012/01/blog-post.html
11. http://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_retinopathy
12. http://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_nephropathy
13. http://en.wikipedia.org/wiki/Gastroparesis
14. http://en.wikipedia.org/wiki/Lithium_(medication)
15. http://www.amend.org.uk/guide-to-the-disorders/men2b.html

Facts about Nutrition in Diabetes Treatment- Διαβήτης και Διατροφή: 10 σημεία που πρέπει να ξέρει κάθε διαβητικός

Πρόσφατα ολοκλήρωσα ένα πρόγραμμα σε MOOC (Massive Open Online Course), ώστε να επικαιροποιήσω όσα γνώριζα για την διατροφή και τον ρόλο που παίζει σε διάφορες ασθένειες. Το πρόγραμμα αφιέρωσε μια εβδομάδα στην ανάλυση όλων των δομικών στοιχείων των τροφών που απαρτίζουν την διατροφή μας (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπαρά, φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά) ενώ γινόταν αναφορά και σε αλκοόλ, συμπληρώματα διατροφής , προβιοτικές και πρεβιοτικές τροφές και γλυκαντικές ουσίες. Έπειτα, η καθηγήτρια, διαιτολόγος και εκπαιδεύτρια για το διαβήτη Katie Ferraro από το Πανεπιστήμιο  της Καλιφόρνια μίλησε για διάφορες δίαιτες και την σημασία τους (Μεσογειακή, DASH για πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου και υπέρταση). Επίσης, έγινε εκτενής επισκόπηση της διατροφής που πρέπει να ακολουθείται σε καρδιαγγειακά νοσήματα, για το διαβήτη, για τις διάφορες μορφές καρκίνου και έγινε αναφορά σχετικά με γαστρεντερικές διαταραχές, σύνδρομα, αλλεργίες και δυσανεξίες που απαιτούν ιδιαίτερη διατροφική αντιμετώπιση και προσοχή για τους ασθενείς, αφιερώνοντας μια εβδομάδα διαλέξεων για το κάθε θέμα. ¨Έτσι, μετά από έξι εβδομάδες, επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση διατροφής για διαβητικούς αφιερώνοντας 10 διαλέξεις, όπου κανείς μάθαινε βασικά σημεία που αφορούσαν τον ορισμό και τη διάγνωση του διαβήτη, την φυσική άσκηση και το βάρος του διαβητικού, το σχεδιασμό γευμάτων για διαβητικούς, την μέτρηση υδατανθράκων χρησιμοποιώντας διαδικτυακά προγράμματα και λίστες υποκατάστασης υδατανθράκων, βασικές πληροφορίες σχετικά με το γλυκαιμικό δείκτη και το γλυκαιμικό φορτίο κάθε τροφής, τον ρόλο των φυτικών ινών στον έλεγχο της γλυκόζης αίματος του διαβητικού, τα κυριότερα γλυκαντικά υποκατάστατα και τους μύθους, τις αλήθειες και τους περιορισμούς γύρω από την χρήση τους και την διατροφή στον διαβήτη κύησης. Επίσης, αφιερώθηκε μια εβδομάδα πάνω σε  θέματα που αφορούν παράλληλα πολλούς διαβητικούς: το μεταβολικό σύνδρομο, την παχυσαρκία, την παιδική παχυσαρκία, τις διατροφικές διαταραχές (νευρική ανορεξία, βουλιμία, υπερφαγία), το ρόλο της ζάχαρης στην εμφάνιση παχυσαρκίας, διαβήτη και καρκίνου και την βαριατρική (χειρουργική) απώλεια βάρους στη νοσογόνο παχυσαρκία.

Εξαιρετικά χρήσιμα είναι 10 σημεία που μας αφορούν για την καλύτερη ρύθμιση του διαβήτη μας:

1. Οι υδατάνθρακες είναι η αμυλούχα τροφή (πατάτες, ρύζι, ζυμαρικά, δημητριακά, λαχανικά που περιέχουν άμυλο, γλυκά ) που μετριέται σε γραμμάρια και προσδιορίζει την δόση της ινσουλίνης ταχείας δράσης που γίνεται πριν από κάθε γεύμα. 15 γραμμάρια υδατανθράκων που καταναλώθηκαν χρειάζονται 1 μονάδα ινσουλίνης για να μεταβολιστούν σε γλυκόζη.
2. Οι φυτικές ίνες που περιέχονται σε τροφές όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, τους ξηρούς καρπούς και τα όσπρια, πρέπει να αποτελούν καθημερινή προσθήκη  στη διατροφή του διαβητικού, γιατί βοηθάνε στην ομαλή διακύμανση της γλυκόζης στο αίμα. Οι φυτικές ίνες, που χωρίζονται σε υδατοδιαλυτές και αδιάλυτες, σχηματίζουν μια μάζα που μοιάζει με ζελέ (διαλυτές) και σε συνδυασμό με τις ινώδεις (αδιάλυτες)  φυτικές ίνες, επιμηκύνουν το χρόνο απορρόφησης των υδατανθράκων και σχηματίζουν το περιεχόμενο του εντέρου, συμπαρασύροντας βλαπτικά λιπαρά, ώστε να μην αποθηκεύονται πια ως λιπώδης ιστός. Με αυτούς τους 3 τρόπους συμβάλλει στην καλή πέψη,  στον αργό και σταθερό μεταβολισμό των υδατανθράκων και στον αποτελεσματικό μεταβολισμό των λιπαρών. Σε διαιτολόγιο 2000 θερμίδων, η κατανάλωση φυτικών ινών δεν πρέπει να ξεπερνά τα 28 γραμμάρια και να συνοδεύεται πάντα από άφθονο νερό, γιατί αλλιώς η υπερβολή προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές.
3. Η κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής δεν ενθαρρύνεται γιατί δεν έχει διαπιστωθεί προστατευτική ή ευεργετική δράση σε σχέση με το διαβήτη. Ιδιαίτερα  τα αντιοξειδωτικά (βιταμίνες C, E , B-carotene) σε υψηλές δόσεις θα πρέπει να αποφεύγονται, και να προτιμώνται οι φυσικές τροφές (φρούτα, λαχανικά), που περιέχουν ιχνοστοιχεία σε φυσιολογικές δόσεις, μαζί με βιταμίνες και φυτικές ίνες.
4. Τα κορεσμένα λιπαρά περιέχουν πολλές θερμίδες είναι ανθυγιεινά και πρέπει να καταναλώνονται μόνο 16 γραμμάρια την ημέρα. Τα τρανς λιπαρά  προκαλούν αύξηση της χοληστερίνης και των παραγόντων κινδύνου για καρδιακή νόσο (αθηρωμάτωση, θρόμβωση, παχυσαρκία, υπέρταση) και δεν πρέπει να είναι μέρος της καθημερινής διατροφής του διαβητικού.
5. Χυμός vs Φρούτο. Είναι προτιμότερο για έναν διαβητικό να μην καταναλώνει χυμούς φρούτων αλλά τα ίδια τα φυσικά φρούτα. Ένας χυμός περιέχει πολλά φρούτα, όποτε είναι συμπυκνωμένη ενέργεια, που απαιτεί πολλές μονάδες ινσουλίνης. Οι χυμοί πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο στις υπογλυκαιμίες για γρήγορη άνοδο του σακχάρου.
6. Η ζάχαρη και τα ενεργειακά ροφήματα είναι πλούσια σε μια μορφή σακχάρου που δεν μεταβολίζεται με την βοήθεια της ινσουλίνης. Όλες οι μορφές απλών υδατανθράκων παρέχουν άφθονη ενέργεια, που όταν δεν καταναλώνεται, αποθηκεύεται σε λίπος. Το λίπος οδηγεί σε παχυσαρκία, κίνδυνο για λιπώδη διήθηση του ήπατος και προβλήματα στην καρδιά και τα αγγεία. Γι’ αυτό δεν είναι κατάλληλη τροφή για διαβητικούς.
7. Ένα άτομο με διαβήτη που αρρωσταίνει από μια ίωση, μια λοίμωξη ή φλεγμονή, εκκρίνει ορμόνες του στρες που ανεβάζουν το σάκχαρο. Δεν πρέπει να κάνει την καθημερινή του άσκηση. Πρέπει να μην σταματήσει να τρώει, έστω κι ελάχιστη ποσότητα υδατανθράκων. Επιβάλλεται να κάνει την ανάλογη ινσουλίνη. Επιβάλλεται να κάνει περισσότερες και πιο συχνές μετρήσεις. Επιβάλλεται να πίνει πολλά υγρά (σχεδόν 12 ποτήρια) γιατί κινδυνεύει από αφυδάτωση.  
8. Το αλκοόλ δε απαγορεύεται αλλά υπάρχει περιορισμός σε 1 ποτό/ημέρα για τις γυναίκες και 2 ποτά/ ημέρα για τους άντρες. Η κατανάλωση αλκοόλ επάγει την απορρόφηση άλλων ιχνοστοιχείων, συστατικών που μπορεί να λείψουν από την διατροφή μας, ενώ η μπύρα πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί απότομες υπογλυκαιμίες και υπεργλυκαιμίες στους διαβητικούς.
9. Σε μια υπογλυκαιμία (γλυκόζη αίματος: κάτω από 70mg γλυκόζης ανά dl) ακολουθούμε ως διατροφική οδηγία τον εμπειρικό κανόνα του 15. Μετά την στιγμιαία εξέταση με τον μετρητή, τρώμε 15 γραμμάρια υδατανθράκων (αντιστοιχούν σε μισό ποτήρι χυμό, μόνο), περιμένουμε 15 λεπτά και επαναλαμβάνουμε την μέτρηση. Αν συνεχίζει η γλυκόζη αίματος να είναι κάτω από 70 mg γλυκόζης, παίρνουμε ξανά 15 γραμμάρια υδατανθράκων και περιμένουμε άλλα 15 λεπτά. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουμε να φτάσει η γλυκόζη αίματος σε υπεργλυκαιμία (πάνω από 200mg), με συμπτώματα: δίψα, κόπωση επιθετικότητα, θολότητα στην όραση και ανεξέλεγκτη όρεξη. Έτσι επιτυγχάνεται καλύτερη ρύθμιση και όχι έντονες διακυμάνσεις γλυκόζη αίματος κατά την διάρκεια της ημέρας.
10. Κάθε μόριο ζάχαρης αποτελείται από τρία μόρια (γλυκόζη, γαλακτόζη, φρουκτόζη). Η γαλακτόζη μεταβολίζεται αμέσως μετά την κατανάλωση της σε γλυκόζη και η γλυκόζη αποθηκεύεται ως γλυκογόνο, στα ηπατικά λιποκύτταρα,  είναι μια άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας, που μεταβολίζεται από την ινσουλίνη. Η ινσουλίνη έχει δύο δράσεις. Πρώτον: οδηγεί ενέργεια στα λιποκύτταρα, αυξάνοντας την ποσότητα της ενέργειας που αποθηκεύεται, δηλαδή την παχυσαρκία. Δεύτερον: μπλοκάρει το ερέθισμα-μήνυμα (λεπτίνη) στον εγκέφαλο που οδηγεί σε κορεσμό και επιβεβαιώνει την πληρότητα ενέργειας. Όμως η φρουκτόζη δεν μεταβολίζεται από την ινσουλίνη και όταν οι αποθήκες του γλυκογόνου στο ήπαρ είναι πλήρεις δεν μεταβολίζεται καθόλου, τείνει να αποθηκεύεται ως λίπος στα ηπατικά κύτταρα, προκαλώντας πρώτα αντίσταση στην ινσουλίνη και τελικά παχυσαρκία, υπερλιπιδαιμία, καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση, διαβήτη, άνοια και καρκίνο..

(Τα σημεία περιέχονται στις διαλέξεις της καθηγήτριας Katie Ferraro, στα πλαίσια του μαθήματος Nutrition for Health Promotion and Disease Prevention, MOOC offered by the University of California and Coursera. All rights reserved by the above mentioned.)  

The influence of social context on the diagnosis of mental health problems in Greece- Η επίδραση του κοινωνικού πλαισίου στη διάγνωση ψυχολογικών προβλημάτων στην Ελλάδα

As a chronic patient, living in a  poverty-striken country that has recently been hit by a financial and moral crisis, I became interested on the effects  those tragic and harsh social changes can have in the emotional status of citizens, who have to live through it. I found out that suicides were on the rise, along with feelings of helplessness, a strong deep-rooted sense of injustice and a lot of anger. The result of our current predicament is too many referals for depression and a subsequent rise in the use of prescribed anti-depressants.

I understand that depression is a mood disorder that manifests with a lack of interest about life (anhedonia), feeling of constant fatigue, thoughts of worthlessness, withdrawal of social interactions and insomnia. I wondered if a whole nation that lives through difficult times could be experiencing depression and how it should be able to find a proper solution. 

I totally agree with the notion that living in a certain social environment can effect oneself's mental health. According to the recent theory of neuroplasticity, the brain can change in positive, as well as negative ways, while being under chronic stress, which, in fact, along with depression and illness can suppress neurogenesis. So the next question in mind would be: can social determinants affect the mental status of a whole population and have a deep impact in their lives? I believe they can, and in a way that is irreversible.

A few key social determinants are high unemployment rates, poverty and the tearing of social fabric. Moral teachings, ideology, values had been challenged repeatedly and felt short in helping people coping with reality. More than a million of jobless people are unable to pay their loans and are in danger of becoming homeless too, can't pay their bills, can't feed their children. They experience anxiety and  stress about the future. They feel helpless, abandoned and alone and I believe those feelings are perfect grounds for depression to grow. Sadly, they are confident that there is no hope to be found (hopelelessness), as more taxes are added every day and the country will be in debt for generations to come.Moreover there is an unstable political scene that evolves the emergence of a racists neonazi party that uses violence as a means to change society (fear). As solutions are not to be found by politicians, the European Council and the IMF are making every decisions that affects us as citizens, as if they are an elected goverment (oppression). Every stress factor that has been implemented is so strange to our mentality and our psyche, that we feel that is life-altering, without us having any real, positive control in our lives. In my opinion, people can't even get proper care and treatment, because of the huge lack of resources resulted in the closing of mental health facilites and hospitals. I strongly believe that the situation seems to be turning into a big social experiment, to test the resilience of the population of a whole country.

Ως χρόνιος ασθενής, που ζει σε μια χώρα που έχει χτυπηθεί από την φτώχεια και έχει επηρεαστεί από την οικονομική  και ηθική κρίση, ενδιαφέρθηκα για τα αποτελέσματα που αυτές οι τραγικές και σκληρές κοινωνικές αλλαγές μπορεί να έχουν στην συναισθηματική κατάσταση των πολιτών που πρέπει να επιβιώσουν μέσα από τις αλλαγές. Ανακάλυψα ότι ο αριθμός των αυτοκτονιών αυξήθηκε, όπως επίσης και τα αισθηματα του "αβοήθητου", μιας έντονης, βαθιά ριζωμένης αίσθησης αδικίας και πολύ θυμού. Το αποτέλεσμα της σημερινής κατάστασης είναι πολύ περισσότερες παραπομπές για κατάθλιψη (σε ψυχολόγους και ψυχιατρικές δομές) και μια συνεπακόλουθη αύξηση στη χρήση συνταγογραφόμενων αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.

Αντιλαμβάνομαι ότι η κατάθλιψη αποτελεί μια διαταραχή της διάθεσης που έχει ως συμπτώματα την έλλειψη ενδιαφέροντος για τη ζωή (ανηδονία), μια αίσθηση συνεχούς κόπωσης, σκέψεις απαξίωσης, αποκλεισμό από κοινωνικές συναναστροφές και αυπνία. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, αν ένα ολόκληρο έθνος που περνάει δύσκολες στιγμές, θα μπορούσε να έχει την εμπειρία της κατάθλιψης και αν είναι ικανό να βρει την κατάλληλη λύση.

Συμφωνώ απόλυτα με την αντίληψη ότι "ζώντας σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία κάποιου ατόμου". Σύμφωνα με την πρόσφατη θεωρία της νευροπλαστικότητας (neuroplasticity), ο εγκέφαλος μπορεί να αλλάξει τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς τρόπους, ενόσω ζει σε συνθήκες  χρόνιου στρες, το οποίο, στην πραγματικότητα, μαζί με την κατάθλιψη και την ασθένεια μπορεί να επάγει την δημιουργία νέων νευρωνικών (εγκεφαλικών) κυττάρων (neurogenesis).

Έτσι η επόμενη ερώτηση που έρχεται στο μυαλό είναι: μπορούν οι κοινωνικοί παράγοντες να επηρεάσουν την κατάσταση της ψυχικής υγείας ενός ολόκληρου πληθυσμού και να έχουν μια βαθιά επίδραση στις ζωές τους; Πιστεύω ότι μπορούν  και κατά κάποιον τρόπο αυτό το γεγονός είναι μη- αναστρέψιμο.

Μερικοί από τους σημαντικότερους κοινωνικούς παράγοντες είναι τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, η ανέχεια και η αποδόμηση του κοινωνικού ιστού. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνεργοι άνθρωποι δεν μπορούν να πληρώσουν τα δάνεια τους και βρίσκονται σε κίνδυνο να μείνουν επίσης χωρίς στέγη, δεν μπορούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τροφή για τα παιδιά τους. Ζουν την εμπειρία του άγχους και της αγωνίας για το μέλλον. Νιώθουν αβοήθητοι, εγκαταλελειμένοι και μόνοι, οπότε πιστεύω ότι αυτά τα συναισθήματα αποτελούν το τέλειο έδαφος για να αναπτυχθεί η κατάθλιψη. Δυστυχώς, έχουν πειστεί ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα (απελπισία) ενώ περισσότεροι φόροι προστίθενται κάθε μέρα και η χώρα θα είναι χρεωμένη για πολλές γενεές ακόμα. 

Επίσης υπάρχει ένα ασταθές πολιτικό σκηνικό που ευνοεί την άνθιση του ρατσιστικού νεοναζιστικού κόμματος, που προωθεί την χρήση βίας ως τρόπο αλλαγής  της κοινωνίας (φόβος). Επειδή λύσεις δεν μπορούν να δοθούν από τους πολιτικούς μας, το Ευρωπαικό Συμβούλιο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν αναλάβει να παίρνουν κάθε απόφαση που αφορά εμάς τους πολίτες, σαν να είναι εκλεγμένη κυβέρνηση (καταπίεση). Κάθε παράγοντας στρες που μας έχει επιβληθεί είναι τόσο ξένος στην ψυχοσύνθεση και την ψυχή μας, που νιώθουμε ότι μας αλλάζει την καθημερινότητα, στερώντας μας οποιονδηποτε πραγματικό, θετικό έλεγχο στη ζωή μας.  Κατά την γνώμη μου, οι άνθρωποι δεν έχουν ούτε καν κανονική πρόσβαση σε φροντίδα και θεραπεία, λόγω ελλείψεων και οικονομικών προβλημάτων, που έχουν ως αποτέλεσμα την συρρίκνωση και το κλείσιμο ψυχιατρικών δομών και νοσοκομείων. Είναι ισχυρή πεποίθησή μου ότι η όλη κατάσταση έχει λάβει την μορφή ενός κοινωνικού πειράματος που στόχο έχει να εξετάσει την αντοχή του συνόλου του πληθυσμού ενός έθνους.

Diabetes and pregnancy- Εγκυμοσύνη και διαβήτης

Στην Ελλάδα δεν έχουμε πολλές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την εγκυμοσύνη των διαβητικών γυναικών με διαβήτη τύπου 1 (ή ακόμα και διαβήτη κύησης -gestational diabetes).
 Όμως, αποτελεί ένα θέμα, που επειδή αφορά ιατρική παρακολούθηση, ακολούθηση οδηγιών, ιατρική καθοδήγηση από ενδοκρινολόγο και γυναικολόγο (αν υπάρχουν επιπλοκές, εμπλέκονται και οι γιατροί της επιμέρους ειδικότητας), πολύ προσοχή, ενημέρωση και γνώση από την πλευρά μας, της διαβητικής γυναίκας και μητέρας, αντιμετωπίζεται συχνά σαν θέμα ταμπού, ενώ πολλές γυναίκες αποτρέπονται από το να ακολουθήσουν μια φυσιολογική διαδικασία ζωής!
 Γι αυτό, είναι χρήσιμο να βασιστούμε σε προσωπικές εμπειρίες άλλων διαβητικών και βέβαια να ακούμε τις συμβουλές του γιατρού που μας παρακολουθεί. Η υγεία μας εξαρτάται από μας και η δημιουργία οικογένειας είναι μια προσωπική απόφαση, στην οποία όλες αξίζουμε να λάβουμε υποστήριξη από τον σύντροφό μας, από την οικογένεια και το γιατρό μας.
Αυτά είναι μερικά ιστολόγια που μιλούν για την εγκυμοσύνη και τον τοκετό από διαβητικές μητέρες:

• Η εμπειρία της Cheryl (Lyrehca) και των μωρών της: http://thesweetnesswithin.blogspot.com/
• Αναφορά στο βιβλίο της Lyrehca: http://www.diabetesmine.com/2009/08/how-to-get-pregnant-with-type-1-diabetes-all-the-lifestyle-tips.html
• Η εμπειρία της Kerri και της κόρης της: http://sixuntilme.com/blog2/diabetes_and_pregnancy/
• Η απίστευτη εμπειρία διαβητικής γυναίκας που έφερε στον κόσμο την τυχερή LucyJane, ενώ μάθαινε ότι έχει καρκίνο: (http://sweetchild-of-mine.blogspot.com/
• Η εμπειρία μιας διαβητικής μαμάς  δύο μωρών με την προεκλαμψία: http://www.t1mommy.com/
• Η εμπειρία της Layne ως διαβητικής μαμάς και νοσοκόμας με ειδικότητα στα βρέφη: http://laynenp.blogspot.gr/2010/12/doctor-vs-doctor.html

Μερικά sites σχετικά με την εγκυμοσύνη και ειδικοί γυναικολόγοι που απαντούν πάνω στο θέμα:
http://www.diabeticmommy.com/
Dr. Lois Jovanovic MD (diabetes and pregnancy expert)

(MEDICAL DISCLAIMER: Δεν είμαι γιατρός και γι'αυτό δεν παρέχω ιατρικές συμβουλές. Προτρέπω τους αναγνώστες να ρωτούν τους γιατρούς που τους παρακολουθούν για τις απορίες τους.)

MODY diabetes- Διαβήτης MODY

• Μονογονιδιακή, κληρονομική μορφή διαβήτη (κληρονομείται από 1 μόνο γονιδιακή μετάλλαξη από ένα γονέα)
• Οφείλεται σε αναποτελεσματική παραγωγή και έκκριση ινσουλίνης από τα β' παγκρεατικά κύτταρα
• Μοιάζει με Τ2 διαβήτη
• Εμφανίζεται σε νέους 15-50
• Maturity Onset Diabetes of the Young (Διαβήτης ωριμής ηλικίας που εμφανίζεται σε νέους)
• Εμφανίζεται με ασυμπτωματική υπεργλυκαιμία (επίμονα υψηλή γλυκόζη αίματος) σε τυχαία εξέταση ή καμπύλη ανοχής γλυκόζης
• Συχνά χωρίς συμπτώματα, σπάνια φτάνει σε διαβητική κετοξέωση (DKA)
• Συμπτώματα μόνο σε μερικές μορφές MODY1: πολυουρία, πολυδιψία
• μεγάλη κληρονομικότητα (50% των συγγενών έχουν το ίδιο γονίδιο,με πιθανότητα 95% να αναπτύξουν διαβήτη)
• Αντισώματα κατά της ινσουλίνης αρνητικά
• Απουσία άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων στο οικογενειακό ιστορικό 
• Ινσουλίνη δεν είναι απαραίτητη, ρύθμιση με χάπια
•  Υπάρχουν εξαιρέσεις (MODY2 :χάπια μη αποτελεσματικά, ινσουλίνη μη απαραίτητη, MODY 1 &3 :η ινσουλίνη μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από τα χάπια για να αυξηθεί η ευαισθησία στην ινσουλίνη)
• Απουσία παχυσαρκίας-φυσιολογικό βάρος
• Απουσία αντίστασης στην ινσουλίνη
• Απουσία μεταβολικού συνδρόμου (δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, πολυκυστικές ωοθήκες)
• Συνυπάρχει με κυστική νεφρική νόσο
• Συνυπάρχει με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα στον MODY3
• Συνυπάρχει με νεφρικές κύστες, δίκερω μήτρα στον MODY5
• Εξ ορισμού οι μορφές του MODY κληρονομούνται από ένα επικρατών γονίδιο, την παρουσία του οποίου συμπληρώνει ένα φυσιολογικό αλλήλιο (ετερόζυγη μορφή). Όταν όμως κληρονομηθούν δύο ελαττωματικά γονίδια από δυο γονείς (MODY4) το έμβρυο αναπτύσσεται χωρίς  πάγκρεας και γι' αυτό δεν είναι βιώσιμο (ομόζυγη μορφή).
• Επιπλοκές: μικροαγγειακές βλάβες, αν δεν υπάρξει έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία
• Θεραπεία: άσκηση, δίαιτα και σουλφονυλουρίες (για μερικούς διαβητικούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ινσουλίνη για να επιτευχθεί γλυκαιμικός έλεγχος) 

Συμπέρασμα: Κληρονομείται από έναν γονέα. Εμφανίζεται στην νεότητα και μοιάζει με διαβήτη Τ2 -ενηλίκων, Οφείλεται σε ένα μόνο γονίδιο που προκαλεί βλάβη στην παραγωγή ινσουλίνης από το πάγκρεας και ήπια υπεργλυκαιμία. Συνήθως δεν προκαλεί κετοξέωση, η ρύθμιση είναι εύκολη αλλά απαραίτητη για να μην εμφανιστούν βλάβες στα αγγεία. Οπωσδήποτε έλεγχος στην οικογένεια γιατί μερικοί τύποι συνυπάρχουν με την εμφάνιση καρκίνου.

Πηγές βιβλιογραφίας: http://en.wikipedia.org/wiki/MODY

Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ

Διαβήτης 1.5 ( LADA)

• Αυτοάνοση μορφή διαβήτη (ο οργανισμός καταστρέφει ο ίδιος τα β' κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη)
• Εμφανίζεται μετά την ενηλικίωση >25
• Οφείλεται σε κληρονομικότητα, με άλλα μέλη α'βαθμού της οικογένειας να νοσούν.
• Οικογενειακό ιστορικό αυτοάνοσων (ρευματοειδής αρθρίτιδα, θυρεοειδίτιδα) 
• Αργή αλλά σταθερή καταστροφή των ινσουλινοπαραγωγών κυττάρων (σαν Τ1)
• Στην αρχή μοιάζει με διαβήτη Τ2 ( ήπια αντίσταση στην ινσουλίνη, αλλαγές σε δίαιτα και άσκηση, φάρμακα παροδικά λειτουργούν), αλλά δεν μπορεί να ρυθμιστεί με χάπια, τελικά απαιτεί ινσουλίνη (μετά από 3-12 χρόνια)
• Υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη, αλλά σε μικρότερο βαθμό από τον διαβήτη τύπου 2
• Υπάρχει χαμηλό c-πεπτίδιο (αναγνωριστικός δείκτης, αντιστοιχος με την ποσότητα ινσουλίνης στην κυκλοφορία του αίματος --> χαμηλό c-πεπτίδιο- χαμηλή ινσουλίνη στο αίμα)
• Φυσιολογικό βάρος (ανυπαρξία παχυσαρκίας, δηλαδή σοβαρής αντίστασης στην ινσουλίνη)
• GAD (Glutamic acid decarboxylase antibodies) αντισώματα θετικά
• (ΙCA) αντισώματα εναντίον των κυττάρων ινσουλίνης θετικά.
•  (HLA) Αντιγόνα θετικά
• ΙΑΑ αντισώματα εναντίον της ινσουλίνης θετικά
• Ασθενείς με GAD + IA2 αντισώματα εξαντλούν την ινσουλίνη τους γρηγορότερα και χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία πιο σύντομα 
• Επιπλοκές (όταν δεν γίνει έναρξη ινσουλινοθεραπείας) υπέρταση, νεφροπάθεια, καρδιοπάθεια, αμφιβληστροειδοπάθεια, γαστροπάρεση, γάγγραινα.

Συμπέρασμα: Αν και αυτοάνοση μορφή διαβήτη (μοιάζει με Τ1), αρχίζει (μοιάζοντας με Τ2 διαβήτης), με ήπια αντίσταση και εμφάνιση διαφόρων δεικτών αντισωμάτων. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με δίαιτα, άσκηση και φαρμακευτική αγωγή (μοιάζει με Τ2) αλλά αυτό δεν θα σταματήσει την πορεία της αυτάνοσης καταστροφής των κυττάρων και τελικά θα χρειαστεί ινσουλίνη (μοιάζει με Τ1). Αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, (σαν Τ1 διαβήτης) σε αυτή τη φάση, μπορεί να έχει τις επιπλοκές κάθε μακροχρόνιου αρρύθμιστου ή αδιάγνωστου διαβήτη.
Πηγές βιβλιογραφίας http://en.wikipedia.org/wiki/Latent_autoimmune_diabetes
Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ

Δύναμη ψυχής

"Η κόλαση του ενός, είναι ο χαμός των άλλων"

Από χθες, ακούω την προσπάθεια των δημοσιογράφων να κατατάξουν τον δολοφόνο 20 παιδιών σε μια κατηγορία αυτιστικών (σύνδρομο Asperger). Για όσους θέλουν να ενημερωθούν, τα συμπτώματα του συνδρόμου είναι

• αποφυγή κοινωνικών επαφών, 
• αποφυγή έντονων ερεθισμάτων και 
• αντιδραστική επιθετικότητα (απάντηση σε βία και ψυχική πίεση, μόνο στο ερέθισμα και την συγκεκριμένη στιγμή, μόνο για το 20-50% των ατόμων). 

Ο δολοφόνος δεν είχε ποτέ αξιολογηθεί και δεν είχε πάρει θεραπεία. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι το σύνδρομο είναι υπεύθυνο, για ό,τι έκανε, γιατί απλά δεν θα μπορούσε, σύμφωνα με μελέτες, να σχεδιάσει και να εκτελέσει κάτι τέτοιο.
Από την άλλη μεριά, η οικογένεια ενός διαφορετικού ανθρώπου έχει μεγάλη σημασία στην αντιμετώπιση της νευροαναπτυξιακής διαταραχής που λέγεται Asperger. Τα παιδιά με το σύνδρομο είναι μεν υψηλής νοημοσύνης, αλλά συχνά

• παρερμηνεύουν τα ερεθίσματα που παίρνουν από τον κοινωνικό τους περίγυρο
• ενοχλούνται και είναι ανήσυχα 
• δεν δέχονται επίμονα χάδια και αγκαλιές που τα πνίγουν, 
• δεν συγκεντρώνονται σε μια συζήτηση, 
• δεν θέλουν να τα αγγίζουν και να τους απευθύνουν το λόγο, 
• δεν ακολουθούν κατευθύνσεις και οδηγίες από σχολείο και γονείς. 

Η βλάβη υπάρχει στο νευρικό και αισθητηριακό σύστημα του παιδιού, που αντιλαμβάνεται τον κόσμο, έντονο, εχθρικό και με καχυποψία. Περίπου σαν ένα απειλητικό video game, όπου πρέπει να επιζήσει. Χωρίς την βοήθεια, την αγάπη και την βαθιά κατανόηση της φύσης του προβλήματος από την οικογένεια, αυτό το παιδί νιώθει αβοήθητο.
Ας κοιτάξουμε όμως λίγο και το ρόλο της μητέρας και θύματος ταυτόχρονα. Ήταν αυτή που έδωσε πρόσβαση σε φονικά όπλα στον έφηβο γιο της, του έμαθε να σκοπεύει και να ζει μέσα σε ένα σπίτι με όπλα.
Χωρίς αντρικό πρότυπο, ο πατέρας δεν ζούσε με τους δύο γιους του, φαίνεται να είχε επωμιστεί την ευθύνη να κάνει "άνδρες" τους γιους της, μαθαίνοντας τους πως να προστατεύουν τον εαυτό τους, ίσως, από προκλήσεις μιας ανελέητης κοινωνίας. Γεγονός είναι ότι η μητέρα άφησε την δουλειά της, στον οικονομικό τομέα, για να φροντίζει τον γιο της . Ίσως κάπου εκεί να δημιουργήθηκε ένας μοιραίος δεσμός αλληλεξάρτησης, που οδήγησε και στον θάνατο της. 'Ισως, όπως επικαλέστηκαν κάποιοι ψυχίατροι, να πίεσε το παιδί της να γίνει φυσιολογικό, να πάρει εκπαίδευση και να βρει δουλειά, όπως όλοι οι άλλοι, βασιζόμενη στην νοημοσύνη του και αγνοώντας το γεγονός ότι η ψυχοσύνθεσή του ήταν διαφορετική. Ό,τι και να συνέβη, δυστυχώς πλήρωσε το μοιραίο λάθος της στην αξιολόγηση των δυνατοτήτων του γιου της με τη ζωή της, συνεισφέροντας ενεργά (με την εκπαίδευση στα όπλα) στο να γίνει ο γιος της δολοφόνος.
Εδώ μπαίνει λοιπόν το θέμα της προσωπικής ευθύνης σε ότι αφορά την ψυχική υγεία. Δυστυχώς, σε όλο τον κόσμο,  ενώ οι γονείς είναι υπεύθυνοι για τη παραπομπή σε ψυχιατρικές δομές των παιδιών τους, πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει μηχανισμός πρόληψης τέτοιων γεγονότων. Επισημαίνω εδώ ότι ο αυτισμός δεν είναι ψυχική πάθηση αλλά νευροαναπτυξιακή βλάβη. Αυτό σημαίνει ότι με την αγάπη και την υπομονή της οικογένειας,  με κατάλληλη συνεχή εκπαίδευση, συχνά χωρίς φαρμακευτική θεραπεία, αυτά τα παιδιά μπορούν να βοηθηθούν. Οπότε η υποστηρικτική και όχι απορριπτική οικογένεια, που είναι ενήμερη και αποδέχεται το πρόβλημα ενός μέλους της, καθως και το εκπαιδευτικό περιβάλλον (όχι μόνο το σχολείο αλλά απαραίτητα και  η ειδική αγωγή που παρέχεται εξατομικευμένα από παιδαγωγό και η τακτική αξιολόγηση από ψυχολόγο) κάνει ΟΛΗ τη διαφορά  και δίνει περισσότερες ευκαιρίες σε ένα διαφορετικό παιδί να αντιμετωπίσει μια ούτως ή άλλως, δύσκολη ζωή σε μια δυσκολη χρονική στιγμή, απέναντι σε μια δύσκολη κοινωνία.

Ας μιλήσουμε, τέλος, για μια ανάλγητη, αναίσθητη κοινωνία, που δεν έχει καμία ανοχή στην διαφορετικότητα. Που είναι βασικά "αυτιστική" (μεταφορικά: εγωιστική, κλεισμένη στον εαυτό της), που η βασική της ενασχόληση είναι το κυνήγι του χρήματος και όχι η βοήθεια στον συνάνθρωπο. Έτσι δημιουργήθηκαν οι βασικές συνθήκες , για να μεγαλώσει το "τέρας", που τελικά ήταν ένα ανώριμο παιδί ανάμεσα μας, που μέσα από την κουλτούρα των όπλων και τον θαυμασμό υπεραπλουστευμένων προτύπων βίας, που φτάνουν σε extreme καταστάσεις, χωρίς να πληρώνουν ποτέ το τίμημα της βίας που είναι η ίδια η ζωή, μέσα από ταινίες και χολυγουντιανές απεικονίσεις, ένιωσε πανίσχυρος για μερικά λεπτά. Είμαι σίγουρη ότι αυτό το ανίσχυρο παιδί-δολοφόνος που πήρε τα όπλα του και ντυμένος στρατιωτικά, θέρισε εξάχρονα που δεν μπορούσαν να αμυνθούν, φυτεύοντας 3 έως και 11 σφαίρες στο καθένα, ένιωσε ένας θυμωμένος πανίσχυρος θεός για μερικά λεπτά. Μα μόλις μύρισε το αίμα των μικρών παιδιών, συνειδητοποίησε το πόσο θύμα ήταν (από την κοινωνία και την οικογένεια του), πήγε μόνος του όπως ένιωθε πάντα, στην διπλανή τάξη και αυτοκτόνησε.

 game over..."no more jokes on me"...

Τι είναι ο αυτισμός;

15 πράγματα που θα έπρεπε να ξέρει ένας γονέας αυτιστικού παιδιού.
Η Perla Messina είναι η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Ενηλίκων Αυτιστικών και ΥΛΑ (Υψηλής Λειτουργικότητας Αυτισμού). Με σπουδές στην Ψυχολογία, μιλάει έξι γλώσσες, μοιράζει το χρόνο της ανάμεσα στην Αθήνα και το Αμστερνταμ και είναι η πλέον κατάλληλη να μιλήσει για τον αυτισμό. Τα άρθρα της είναι πάντα κατατοπιστικά και εξαιρετικά διατυπωμένα. Πάντα πλούσια σε πληροφορίες, δίνουν μια διαυγή εικόνα του αυτισμού και μας ενημερώνουν με κατάλληλο και αξιόπιστο τρόπο. Η Perla, με τον κριτικό τρόπο σκέψης της, αίρει τις παρανοήσεις και αναδεικνύει αποτυχημένες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις που κάνουν ουσιαστικά κακό, στο αυτιστικό παιδί. Παράδειγμα είναι η ίδια της η ζωή. Διαβάστε το εξαιρετικό άρθρο στο newsitamea.gr και στο προφίλ της στο Facebook

" 15 πράγματα που θα έπρεπε να ξέρει ένας γονέας που υποπτεύεται ή ξέρει ότι το παιδί του είναι αυτιστικό. 

1) Τα πρώτα χρόνια της ζωής του είναι πολύ βασικά. Είναι προτιμότερο να τα περάσει όσο το δυνατόν παίζοντας μαζί του και να το προσεγγίσει όπως θα έκανε και σε οποιοδήποτε παιδί, μοιραζόμενος τα ενδιαφέροντά του και με την απεριόριστη αγάπη που μόνο ένας γονέας ξέρει να δώσει.

2) Οι θεωρίες και οι θέσεις πάνω στο θέμα του αυτισμού είναι πάρα πολλές, οπότε όσο επισκέπτεται και μιλάει με ειδικούς θα ακούσει πολλά και διαφορετικά πράγματα. ΜΟΝΟ ΕΚΕΙΝΟΣ όμως ως γονέας ξέρει το παιδί του και έχει τη δύναμη μέσα από τη γνώση που του δίνει αυτή του η ιδιότητα να βοηθήσει ουσιαστικά το παιδί του.

3) Ο εγκέφαλος ενός αυτιστικού παιδιού λειτουργεί διαφορετικά από των υπολοίπων παιδιών. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι για να αλληλεπιδράσει με κάποιον πρέπει να τον παρατηρήσει αρκετά πρώτα, κάτι που μπορεί να παρεξηγηθεί από ένα νευροτυπικό άνθρωπο και να τον αγχώσει. Κάντε λοιπόν το ίδιο κι εσείς σε αυτό, παρατηρήστε το, χωρίς άγχος και χωρίς προκατάληψη. Έτσι σιγά-σιγά θα πάρετε πολλές πληροφορίες για τα ενδιαφέροντά του, τις προτιμήσεις του, τις παραξενιές του... Θα βρει το ίδιο τρόπους να σου δείξει τι κάν

4) Το συναίσθημα βιώνεται διαφορετικά στον αυτιστικό απ' ότι εμείς έχουμε συνηθίσει και το μοίρασμα της χαράς γίνεται μέσα από το δικό του πρίσμα. Θα θεωρήσει ότι αν κάτι αρέσει σε εκείνο θα αρέσει και σ' εσάς, ή μάλλον καλύτερα θα προσπαθήσει να σας δώσει να καταλάβετε γιατί του αρέσει κάτι με το να το κάνει και σ' εσάς

5) Θυμηθείτε ότι το να είναι κάτι μη κοινωνικά αποδεκτό, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, δε σημαίνει κάτι για ένα αυτιστικό παιδί. Βασικός παράγοντας του τι θα κάνει θα είναι το αν αρέσει στο ίδιο, ή το αν θεωρεί το ίδιο ότι μπορεί να αρέσει σε εσάς.

6) Η σχέση των αυτιστικών παιδιών με το άγγιγμα είναι κάτι που μπορεί να προβληματίσει τους γονείς των παιδιών αυτών. Φαίνεται πολλές φορές να το αποφεύγουν, να τους ενοχλεί ή να τους ταράζει. Όμως η αλήθεια είναι ότι ευχαριστιούνται να τα αγγίζεις και μάλιστα πολύ. Απλά δεν θα αποκτήσουν την ίδια οικειότητα με άγνωστα άτομα τόσο εύκολα και απλά όσο ένα νευροτυπικό παιδί, θέλουν και θεωρούν τον προσωπικό τους χώρο ιερό. Η θέση μέσα σ' αυτόν ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ από κάποιον, δεν θεωρείται δεδομένη αλλά άμα την κερδίσεις είναι σίγουρο ότι έχεις μια πολύ σημαντική θέση στην καρδιά του. Και όταν ένα αυτιστικό άτομο αγαπάει, αγαπάει για πάντα....

7) Να έχετε υπόψη σας ότι τα παιδιά με αυτισμό μαζεύουν πολλή ένταση στο σώμα τους, εξ'ου και οι στερεοτυπικές κινήσεις που μπορεί να κάνουν με τα χέρια ή το σώμα τους. Ένα καλό μασάζ από εσάς (ως ένα άτομο που εμπιστεύεται) θα το βοηθήσει να ελέγξει τόσο τις κινήσεις αυτές όσο και ενδεχόμενα ξεσπάσματα που μπορεί να έχει (κλάματα, νεύρα κ.λπ.) από την ένταση και κούραση.

8) Ο προφορικός λόγος είναι ένα μεγάλο θέμα για τα αυτιστικά παιδιά. Καθυστερεί στην εμφάνισή του, παρουσιάζεται περιορισμένη βελτίωση στην εξέλιξή του, στερεοτυπική χρήση του και ηχολαλία. Πυξίδα για την ανάπτυξη της σωστής και επαρκούς επικοινωνίας για το παιδί είστε πάλι εσείς οι γονείς του. Μιλάτε του συνέχεια, ρωτάτε το, κρύψτε τα παιχνίδια του για να αναγκαστεί να ζητήσει βοήθεια, σχολιάζετε ότι κάνετε (π.χ. "Πω πω τι καυτή σούπα... Να τη φυσήξουμε να κρυώσει!"), προσπαθείστε να παίζετε όσο πιο πολύ μπορείτε μαζί του. Έτσι θα του δώσετε ευκαιρίες και πλαίσια μέσα στα οποία θα μπορέσει να αναπτύξει το λόγο του. Όσον αφορά την ηχολαλία, πάλι έχει να κάνει με το μοίρασμα του ενδιαφέροντός του. Επαναλαμβάνει άμεσα κάποια πράγματα για να σας δείξει ότι σας άκουσε, επαναλαμβάνει έμμεσα απόσπάσματα από ταινίες που έχει δει, τραγούδια, σειρές στην τηλεόραση, διαφημίσεις κ.λπ. για να σας δείξει κάτι που του άρεσε. Είναι μέσα στις απόπειρες της επικοινωνίας του, άρα μην προσπαθείτε να του την κόψετε, γιατί θα μειωθεί η επιθυμία του για επικοινωνία μαζί σας. Σχολιάστε αυτό που είπε αν πρόκειται για έμμεση επανάληψη με σχόλια όπως: "σου άρεσε αυτό το παιδικό/τραγούδι κ.λπ.;" Ενδεχομένως να σας απαντήσει "ναι!" από την πρώτη κιόλας φορά, όπως θα έκανε οποιοδήποτε άλλο παιδάκι! Θυμηθείτε επίσης ότι η απαντήσεις του καθυστερούν χρονικά κάπως, ιδιαίτερα στην αρχή της επικοινωνίας του. Μην επαναλαμβάνετε συνέχεια την ερώτηση, πολύ πιθανόν να το αγχώσετε και να το μπερδέψετε. Περιμένετε 1-2 λεπτά να απαντήσει κι αν δεν απαντήσει, δώστε εσείς την απάντηση για να καταλάβει τι θα περίμενε κάποιος από αυτό να πει.

9) Μην βιαστείτε να παρέμβετε στο παιδί, τουλάχιστον με ειδικούς έξω από το σπίτι και πολύωρες συνεδρίες, γιατί θα το κουράσετε και θα το αγχώσετε, με αποτέλεσμα να μην έχετε τα επιθυμητά ή και καθόλου αποτελέσματα, ή και να χειροτερέψουν κάποιες συνήθειες! Καλές είναι οι παρεμβάσεις, αλλά με σύστημα και μέτρο. Θυμηθείτε ότι:

α)το παιχνίδι από μόνο του είναι χρυσή ευκαιρία για την ανάπτυξη οποιωνδήποτε δεξιοτήτων (κοινωνικών, λεκτικών, λεπτής και αδρής κινητικότητας κ.λπ.)

β) όπως είπα και πιο μπροστά εσείς ξέρετε το παιδί σας καλύτερα από τον καθένα όπως και οποιοσδήποτε γονέας. Χωρίς να παραγνωρίζετε όποιον ειδικό θέλει να σας βοηθήσει, να κρίνετε πρώτα το ποιόν του ως ανθρώπου, γιατί αυτό θα παίξει σημαντικό ρόλο στο αν το παιδί σας θα θέλει να συνεργαστεί μαζί του, δεύτερον τις γνώσεις του, την ευαισθησία του και την στάση του απέναντί στο θέμα του αυτισμού και τρίτον να είστε επιφυλακτικοί απέναντι σε όσους βιάζονται να εκφράσουν αρνητικά σχόλια και στάσεις. Όλοι χρειαζόμαστε θετικό κλίμα για να είμαστε αποδοτικοί!

10) Η διαφορετικότητα του αυτιστικού παιδιού σας θα σας κάνει να αναθεωρήσετε πολλά δικά σας πιστεύω και αντιλήψεις, ειδικά όσα έχουν μια βάση κοινωνική, γιατί τα κοινωνικά πρέπει πολλές φορές απλά ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΝΟΗΜΑ για ένα αυτιστικό παιδί. Να είστε έτοιμοι λοιπόν να αναθεωρήσετε τη χρησιμότητα αρκετών κοινωνικών κανόνων και στάνταρ προτού δοκιμάσετε να τα προβάλλετε ή να τα επιβάλλετε στο παιδί, ιδιαίτερα αν το έχετε βάλει σε κάποια κοινωνική διαδικασία και βλέπετε ότι δεν ανταποκρίνεται ή αντιδράει. Αν και μετά από αυτό θεωρείτε τη συμμετοχή του σε αυτή τη διαδικασία σημαντική, καλή, απαραίτητη, φροντίστε να εξηγήσετε στο παιδί γιατί με απλά λόγια και ειλικρινά, πέστε του πως θα νοιώσετε εσείς όταν το παιδί κάνει αυτό που του ζητάτε και δώστε του χρόνο να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που του δώσατε. Αυτό είναι και το πρώτο βήμα να για να συνεργαστεί μαζί σας.

11) Κάθε αντίδραση, θυμός, άρνηση, αντίσταση σε κάτι σημαίνει τρία πράγματα:

α) "δεν έχει νόημα αυτό για μένα, άρα γιατί πρέπει να το κάνω;",

β) "δεν θέλω να το κάνω αυτό μαζί σου, γιατί δε σε ξέρω/εμπιστεύομαι",

γ)"δεν μ' αρέσει αυτό που συμβαίνει τώρα, με αγχώνει/με ταράζει/με ενοχλεί/με μπερδεύει και δεν ξέρω πως να σου το πω/δείξω".

Επ' ουδενί δεν σημαίνει προσπάθεια χειρισμού, κακεντρεχής διάθεση να γίνει το δικό του (μπορεί να θέλει να γίνει το δικό του, γιατί πολύ απλά το δικό του έχει ΝΟΗΜΑ για το ίδιο!), πείσμα ή εγωισμό. Απαντήστε του με τις πράξεις ή τα λόγια σας σε αυτά τα τρία ερωτήματα και τότε η στάση του απέναντι σε αυτό θα αλλάξει. Αν δεν αλλάξει, ίσως να σκεφτείτε πρέπει να σκεφτείτε το ενδεχόμενο η άρνηση του παιδιού σας να είναι δικαιολογημένη, ή να πρέπει να σκεφτείτε άλλο τρόπο να απαντήσετε στα παραπάνω ερωτήματα.

12) Είστε το πρίσμα μέσα από το οποίο το παιδί σας βλέπει

α) τον κόσμο,

β) τον εαυτό του.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι: η στάση σας απέναντι στην κοινωνία και τη ζωή θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη στάση που θα αναπτύξει το ίδιο απέναντι σε αυτήν. Η στάση σας απέναντι στον εαυτό σας θα καθορίσει τον τρόπο που σας βλέπει κι εκείνο, η στάση σας απέναντι στον ίδιο θα καθορίσει τόσο το πως θα βλέπει εσάς, όσο και το πως θα βλέπει τον εαυτό του. Να προμελετάτε όσο γίνεται τις κινήσεις και τις λέξεις σας λοιπόν, να μη φοβάστε να ζητήσετε "συγνώμη" από εκείνο σε κάποιο σφάλμα σας, όσο μικρό κι αν είναι το παιδί σας, να μιλάτε, να εξηγείτε, να διατυπώνετε πως νοιώθετε. Ακόμα και μια έκρηξη θυμού δική σας είναι λογική και αναμενόμενη κάποια στιγμή (όλοι άνθρωποι είμαστε), να φροντίσετε όμως αργότερα να του εξηγήσετε το γιατί θυμώσατε, ακόμα κι αν δεν έχει να κάνει γι' αυτό (π.χ, σήμερα είχα μια δύσκολη μέρα στη δουλειά και ήρθα πολύ αγχωμένος/η, πιεσμένος/η, στεναχωρημένος/η, γι' αυτό αντέδρασα τόσο έντονα. Αν ήμουν ήρεμος/η θα σου εξηγούσα με άλλο τρόπο τι με ενόχλησε. Συγνώμη). Η ειλικρίνειά σας είναι ο δρόμος προς την εμπιστοσύνη του, την αυτοέκφρασή του, την ασφάλεια που θα νοιώθει και τη διαχείριση του άγχους που η αλληλεπίδραση με τους ανθρώπους μπορεί να του προκαλεί.

13) Πολλές φορές θα χρειαστεί να εξηγήσετε σε πάρα πολλούς άσχετους, κακεντρεχείς, αδιάφορους (δασκάλους, συγγενείς, γνωστούς σας, ακόμη και σε άσχετους στο δρόμο δυστυχώς), διάφορα πράγματα για το παιδί σας. Σε καμία περίπτωση μην θεωρήσετε ότι πρέπει να απολογηθείτε σε κάποιον γι' αυτό, ή για τον εαυτό σας. Να απαιτείτε και να περιμένετε όλοι να του συμπεριφέρονται σαν ίσο, να μη λαμβάνουν υπόψη τους τη διαφορετικότητά του και να τροποποιούν τη συμπεριφορά τους με βάση αυτήν. Θυμηθείτε ότι μπορεί ίσως να μην έχει νόημα για κανέναν σας το παιδί να δώσει μια καλή εντύπωση π.χ. στη θεία του/της συζύγου σας και ότι οι κακεντρεχείς και οι κουτσομπόληδες ψάχνουν τροφή για σχόλια έτσι κι αλλιώς. Δεν μπορούν όλοι να έχουν καλή γνώμη για μας, γιατί ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ όλοι. Σε αυτούς όμως που θα έρχονται σε συνεχή επαφή με το παιδί (π.χ. στη δασκάλα του στον παιδικό σταθμό/νηπιαγωγείο/δημοτικό κ.λπ.), ίσως θα χρειαστεί να εξηγήσετε κάποια πράγματα, ενδεχομένως να μην έχει εμπειρία με αυτιστικά παιδιά. Φροντίστε σε τέτοια περίπτωση να δώσετε να καταλάβει ότι πρόκειται για διαφορετικότητα, όχι για μειονεκτηκότητα, εμμένοντας στα πλεονεκτήματα του παιδιού σας. Φροντίστε πάνω απ' όλα (όπως πολλές φορές έχω τονίσει παραπάνω) να μην αφήστε καμία εξωτερική αρνητική στάση να σας αλλάξει την εικόνα που έχετε για το παιδί σας και τη στάση σας απέναντι σε αυτ

14) Η μεγαλύτερη δυσκολία που θα αντιμετωπίσει το παιδί σας στη ζωή του είναι το να προσαρμοστεί σε ένα κόσμο που ούτε φτιαγμένος στα μέτρα του είναι, ούτε συχνά είναι διατεθειμένος να δεχτεί την ιδιαιτερότητά του, όπως και καμία άλλη ιδιαιτερότητα άλλωστε. Να είστε δίπλα του σε όλο αυτό, χωρίς άγχος, χωρίς πίεση ούτε προς το παιδί, ούτε προς τον εαυτό σας. Ο αυτισμός δεν είναι αρρώστια, και δεν χρήζει θεραπείας. Μόνο σωστής προσέγγισης και κατανόησης. Το αν το παιδί σας θα μπορέσει να ανεξαρτητοποιηθεί, να ζήσει μόνο του, να δουλέψει, να είναι παραγωγικό μέλος της κοινωνίας δεν εξαρτάται από τον αυτισμό του, αλλά από τη στάση και τη νοοτροπία την δική σας ως γονέας και της κοινωνίας απέναντί του και αυτή τη στιγμή η ελληνική κοινωνία δείχνει απίστευτη εχθρικότητα απέναντι σε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ παιδί, πόσο μάλλον σε ένα που διαφέρει. Δεν είναι δηλαδή η αποτυχία του δικό του φταίξιμο.

15) Υπάρχουν πολλοί  αυτιστικοί στο εξωτερικό (και αρκετά πιο περιορισμένοι σε αριθμό στην Ελλάδα λόγω της ανεπάρκειας των ειδικών που νμπορούν να τος διαγνώσουν) που είτε έχουν γράψει βιβλία, είτε διατηρούν σελίδες στο ίντερνετ και blog, είτε έχουν ιδρύσει συλλόγους και άλλες οργανώσεις εξηγώντας μέσα από την ματιά του αυτιστικού το τι σημαίνει να ζεις με τον αυτισμό. Οι εμπειρίες των ίδιων των αυτιστικών μπορούν να σας καθησυχάσουν όσον αφορά το μέλλον του παιδιού σας, καθώς θα δείτε ότι υπάρχουν πολλοί αυτιστικοί με λαμπρή εξέλιξη και πολλά ενδιαφέροντα και επιτεύγματα. Θα σας δώσει επίσης την ευκαίρια να ρωτήστε ανθρώπους που έχουν ζήσει και έχουν περάσει όσα μπορεί να περνάει το παιδί σας, άρα θα μπορούν και να σας δώσουν ιδιαίτερα χρήσιμες απαντήσεις και οι ίδιοι, είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι οι περισσότεροι να το κάνουν! Σκεφτείτε το!!!!

Ο δρόμος των αυτιστικών είναι παράλληλος με τον δρόμο των υπολοίπων από εμάς, όχι μικρότερος, στενότερος ή δυσκολότερος απαραίτητα. Απλά... διαφορετικός. Δείτε τον σαν μια ευκαιρία να αναθεωρήσετε τον εαυτό σας, τις απόψεις σας σχετικά με τη μητρότητα/πατρότητα, την αγάπη, την κοινωνία, τις σχέσεις, την ιεραρχία των σημαντικών πραγμάτων στη ζωή και σίγουρα κι εσείς και το παιδί σας θα πάρετε περισσότερα πράγματα απ' όσα ενδεχομένως να χάσετε!!! Καλή αρχή σε αυτή σας την πορεία!

Και θα κλείσω με κάτι που είπε  ο ενήλικας αυτιστικός Jim Sinclair στη Διεθνή Διάσκεψη του 1993 σχετικά με τον Αυτισμό στο Τορόντο, και απευθύνεται πρώτιστα στους γονείς.

"Ο αυτισμός δεν είναι ένα εξάρτημα.

Ο Αυτισμός δεν είναι κάτι που ένα πρόσωπο έχει, ή ένα "κέλυφος" μέσα στο οποίο το άτομο είναι παγιδευμένο. Δεν υπάρχει κανένα κανονικό παιδί που κρύβεται πίσω από τον αυτισμό. Ο Αυτισμός είναι ένας τρόπος ύπαρξης. Είναι διάχυτος, χρωματίζει κάθε εμπειρία, κάθε αίσθηση, αντίληψη, σκέψη, συναίσθημα και επαφή, κάθε πτυχή της ύπαρξης. Δεν είναι δυνατό να διαχωρίσετε τον αυτισμό από το άτομο - και εάν ήταν δυνατό, το άτομο που θα παρέμενε μετά το διαχωρισμό δεν θα ήταν το ίδιο άτομο με αυτό που ήταν πριν.

Αυτό είναι σημαντικό, γι΄αυτό σκεφτείτε το για μια στιγμή: Ο Αυτισμός είναι ένας τρόπος ύπαρξης. Δεν είναι δυνατό να διαχωριστεί το άτομο από τον αυτισμό. Επομένως, όταν οι γονείς λένε: "Μακάρι το παιδί μου να μην είχε αυτισμό," αυτό που λένε πραγματικά είναι: "Μακάρι το αυτιστικό παιδί που έχω να μην υπήρχε, και να είχα ένα διαφορετικό (μη-αυτιστικό) παιδί αντί αυτού."

Ξαναδιαβάστε το. Αυτό είναι που ακούμε όταν πενθείτε για την ύπαρξή μας. Αυτό ακούμε όταν προσεύχεστε για μια θεραπεία. Αυτό είναι κατανοούμε, όταν μας λέτε μέσω των πιο δυνατών σας ελπίδων και ονείρων σας για μας: ότι η πιο δυνατή επιθυμία σας είναι εκείνη η ημέρα που θα πάψουμε να υπάρχουμε, και άγνωστοι που θα αγαπήσετε θα είναι εγκαταστημένοι πίσω από τα πρόσωπά μας."

Τύποι Διαβήτη- Diabetes types

Είναι πια γνωστό ότι υπάρχουν 14 τύποι διαβήτη, που  διαχωρίζονται σε

• αυτοάνοσες μορφές της ασθένειας,( για τον αυτοάνοσο Τύπου 1 διαβήτη, δείτε εδώ: Johns Hopkins) (για τον LADA (τύπου 1.5 διαβήτη), δείτε εδώ)
• κληρονομικές μορφές που οφείλονται σε βλάβη στον γενετικό κώδικα του ασθενή και κληροδοτούνται από έναν γονέα που πάσχει με ένα μόνο γονίδιο, (για τον MODY διαβήτη, πατήστε εδώ)
• σπάνιες οικογενείς μορφές (HNF1b) με χαρακτηριστικά συνοδά συμπτώματα, (δείτε εδώ)
• νεογνικό διαβήτη (δείτε εδώ) που έχει πια διαφορετική θεραπεία από τον νεανικό διαβήτη (Τυπου 1), καθώς οφείλεται στην έλλειψη μιας πρωτείνης που δεν αφήνει το πάγκρεας να αξιοποιήσει την διαθέσιμη ινσουλίνη,
• διαβήτη κύησης, που συχνά εξαφανίζεται μετά τον τοκετό (για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ)
• διαβήτη που εμφανίζεται πια στην τρίτη ηλικία ως ασθένεια γήρατος και φθοράς, (για τον τύπου 2 διαβήτη, δείτε εδώ)
• αλλά και πολλές μορφές διαβήτη που υπάρχουν ως δευτεροπαθείς διαταραχές, μετά από την προσβολή από άλλες ασθένειες όπως: 

1. καρκίνος του παγκρέατος,  (για πληροφορίες, πατήστε εδώ)
2. χειρουργική εξαίρεση παγκρέατος, 
3. σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), (για πληροφορίες διαβάστε εδώ) 
4. μεταβολικό σύνδρομο σε γυναίκες και άνδρες, (για πληροφορίες, δείτε εδώ)
5. ενδοκρινολογικά σύνδρομα όπως Addison, (για πληροφορίες δείτε εδώ) και Cushing για πληροφορίες, δείτε εδώ)
6.  πολυενδοκρινοπάθεια τύπου 2 (θυρεοειδίτιδα Hashimoto, Addison, τύπου 1 διαβήτης).(για πληροφορίες πατήστε εδώ)